Podnosiły na duchu i zagrzewały do walki. Sześć piosenek, które śpiewali powstańcy warszawscy
W 80. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego wspominamy pieśni i piosenki, które stanowią świadectwo siły ducha i niezłomności warszawiaków, ale też niezwykłe dziedzictwo kulturowe narodu polskiego. Utwory te są nieocenionym źródłem wiedzy o heroicznych postawach powstańców warszawskich.
Pieśni i piosenki, które towarzyszyły powstańcom warszawskim
W czasie Powstania Warszawskiego mieszkańcy stolicy zjednoczyli się w heroicznej walce o wolność i niepodległość. Wśród zgliszczy rozbrzmiewały piosenki, które stały się ważnym elementem codzienności. Pełne nadziei i ducha walki nie tylko dodawały otuchy, ale także jednoczyły warszawiaków w walce z Niemcami.
Pieśni i piosenki były pisane i wykonywane z wielu powodów. Przede wszystkim miały one podtrzymać morale walczących, symbolizować niezłomność i wiarę w zwycięstwo. Ich słowa odnosiły się do bohaterstwa, miłości do Polski i Warszawy oraz nadziei na lepsze jutro. Ponadto piosenki te pełniły funkcję integracyjną. Wspólne śpiewanie umacniało poczucie wspólnoty i solidarności, które były niezbędne podczas wojny i okupacji.
"Warszawskie dzieci"
To chyba najsłynniejsza powstańcza piosenka. Została nagrana w dzień rozpoczęcia zrywu, choć napisano ją miesiąc wcześniej. Jej tytuł nawiązuje do pierwszej stołecznej jednostki Wojska Polskiego utworzonej w listopadzie 1918 roku, tj. 21. Pułku Piechoty "Dzieci Warszawy", a także do ochotniczych jednostek wojskowych tworzonych w Warszawie w czasie powstań listopadowego i styczniowego.
W pierwszej zwrotce pada zapewnienie, że mimo klęski poniesionej na początku wojny Polacy zachowali niezłomność i chcą przywrócić wolność ojczyźnie. Autor wzywa do walki dzielnice Warszawy (Powiśle, Wolę i Mokotów). Wymienienie tych konkretnych dzielnic mogło opierać się na założeniu, że to właśnie one jako pierwsze pójdą do walki.
"Dziś idę walczyć, Mamo!"
Autor utworu, Józef Szczepański ps. "Ziutek", był żołnierzem i bardem batalionu Parasol. Kiedy wybuchło powstanie, uczestniczył w walkach na Woli. Przez ruiny getta przedostał się na Stare Miasto, gdzie napisał swój ostatni wiersz "Czerwona zaraza". Zginął, mając zaledwie 22 lata.
"Warszawianka 1831"
Pieśń tę śpiewano już w czasie powstań listopadowego i styczniowego oraz w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Została napisana w języku francuskim przez Casimira François Delavigne’a pod wpływem polskiego zrywu z lat 1830-31 i zawiera nawiązania stylistyczne do "Marsylianki". Mało kto wie, że po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku była jedną z kandydatek do miana hymnu państwowego. W dwudziestuleciu międzywojennym takty pieśni stały się sygnałem programu drugiego Polskiego Radia.
"Marsz Mokotowa”
Od 1969 roku rozbrzmiewa codziennie o godz. 17 (na pamiątkę Godziny "W") z wieży zegarowej Domku Gotyckiego przy ul. Puławskiej 59. Nie tylko ta dzielnica miała swój marsz. W powstańczym śpiewniku znajdują się też "Marsz Śródmieścia" i "Marsz Żoliborza".
"Pałacyk Michla"
To kolejna pieśń z tekstem Józefa Szczepańskiego ps. "Ziutek". Pałacyk Michla to inna nazwa pałacyku Michlera znajdującego się na warszawskiej Woli. W połowie sierpnia autor przedstawił piosenkę przebywającym w szpitalu polowym żołnierzom z "Parasola" i swojej ukochanej. Utwór rozpowszechniał wśród powstańców, zwłaszcza w Śródmieściu, legendarny Mieczysław Fogg.
"Deszcz, jesienny deszcz"
Utwór został napisany rok przed wybuchem Powstania Warszawskiego. Podczas wojny piosenka była śpiewana przez oddziały Armii Krajowej działające w Puszczy Kampinoskiej, następnie przeszła do warszawskich "Szarych Szeregów". Po latach była wykonywana m.in. przez Czerwone Gitary i Stanisława Sojkę.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
