Ponad 68 st. C różnicy w kilka miesięcy. Jak przygotować się na gwałtowne zmiany pogody?

Ponad 68 stopni różnicy w niespełna pięć miesięcy

2 lutego w Suwałkach temperatura spadła do -27,7 st. C, natomiast 28 czerwca w Słubicach osiągnęła aż 40,5 st. C – najwyższą wartość w historii pomiarów meteorologicznych w Polsce. Oznacza to różnicę przekraczającą 68 st. C w niespełna pięć miesięcy. IMGW zwraca uwagę, że tak duże kontrasty termiczne są charakterystycznym elementem pierwszej połowy 2026 roku i pokazują, że przygotowanie na ekstremalne warunki pogodowe powinno obejmować zarówno fale mrozów, jak i upałów.

Agnieszka Prasek, rzeczniczka prasowa i synoptyczka IMGW, zauważa, że ostatnia dekada pokazuje wyraźny trend ocieplenia, ale jednocześnie zmiany klimatyczne nie oznaczają po prostu „cieplejszej pogody”. - Globalne zmiany klimatyczne zamiast stabilizacji przynoszą coraz większą zmienność pogody - podkreśliła.

Na zmienność pogody w najbliższych miesiącach może wpływać również rozwijające się El Niño - zjawisko związane z okresowym ociepleniem powierzchniowych wód równikowego Pacyfiku. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) wskazuje, że w 2026 roku El Niño wyraźnie się rozwija i może zwiększać globalne temperatury oraz ryzyko niektórych ekstremalnych zjawisk pogodowych. W prognozie na sierpień–październik WMO wskazuje na rozwój silnego El Niño i większe prawdopodobieństwo temperatur powyżej normy w wielu regionach świata.

Nie oznacza to jednak, że El Niño automatycznie przynosi rekordowe upały w Polsce. Jak podkreśla IMGW, jego wpływ na nasz region jest pośredni, a o konkretnym przebiegu pogody w Europie Środkowej w dużej mierze decydują lokalne i regionalne układy atmosferyczne, w tym sytuacja nad Atlantykiem i faza Oscylacji Północnoatlantyckiej (NAO). - Statystycznie, podczas silnych epizodów El Nino w Europie Środkowej częściej obserwuje się: łagodniejsze i bardziej wilgotne zimy (lekki sygnał statystyczny dla Europy Zachodniej i Środkowej), większą zmienność cyrkulacji atmosferycznej - co przekłada się na nieprzewidywalność, a nie konkretny kierunek anomalii, brak wyraźnego sygnału dla lata w Polsce - dominują lokalne i regionalne uwarunkowania cyrkulacyjne (blokady wyżowe, prąd strumieniowy) - wyjaśnia ekspert IMGW i ocenia, że teoretycznie El Nino może zwiększyć szanse długotrwałej suszy przeplatanej lokalnymi opadami o nawalnym charakterze, „ale nie dysponujemy miarodajnymi metodami kwantyfikacji i prognozowania tej zależności".

Liczy się nie tylko temperatura

Podstawą przygotowania powinno być regularne śledzenie prognoz i ostrzeżeń, a nie reagowanie dopiero wtedy, gdy temperatura osiągnie skrajne wartości. Warto korzystać przede wszystkim z komunikatów IMGW. Szczególnie istotna jest nie tylko temperatura powietrza, ale również wiatr, wilgotność czy temperatura odczuwalna. Eksperci IMGW podkreślają, że warunki biometeorologiczne mogą znacząco zmieniać rzeczywiste obciążenie organizmu. Przy planowaniu aktywności na zewnątrz należy więc patrzeć szerzej niż tylko na wskazanie termometru. Ma to znaczenie zwłaszcza dla osób, które latem chodzą po górach, biegają, jeżdżą na rowerze albo spędzają dużo czasu w podróży.

Redakcja poleca

Polacy przeprowadzają się do Hiszpanii. Ten błąd może słono kosztować

Uciekają z Warszawy, Krakowa i Gdańska. 33 proc. Polaków chce zamieszkać na wsi

Przy ekstremalnym zimnie najważniejsze jest ograniczenie czasu spędzanego na zewnątrz i odpowiedni ubiór. RCB zaleca ubieranie się warstwowo, stosowanie ciepłego, nieuciskającego obuwia, rękawic i nakrycia głowy oraz ochronę najbardziej narażonych części ciała - przede wszystkim twarzy, dłoni i stóp. Szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, seniorzy i osoby chore. Przy silnym mrozie i wietrze nie należy lekceważyć nawet krótkiego pobytu na zewnątrz, ponieważ wiatr i wilgoć zwiększają ryzyko wychłodzenia oraz odmrożeń. Nie wolno także „rozgrzewać się” alkoholem – może on przyspieszać utratę ciepła przez organizm.

Z kolei podczas upałów eksperci zalecają przede wszystkim regularne nawadnianie, ograniczenie wysiłku fizycznego i unikanie przebywania na słońcu w najgorętszej części dnia. Państwowa Inspekcja Sanitarna przypomina, że temperatury powyżej 30 st. C zwiększają ryzyko odwodnienia, wyczerpania cieplnego i udaru cieplnego. W domu warto w ciągu dnia zasłaniać okna od strony nasłonecznionej, a wietrzyć mieszkanie wtedy, gdy na zewnątrz jest chłodniej. Pomieszczenia należy możliwie mocno chronić przed nagrzewaniem, a podczas wychodzenia wybierać lekkie, przewiewne ubrania, nakrycie głowy i ochronę przeciwsłoneczną.

Organizm potrzebuje czasu na zmianę warunków

Ważne jest również unikanie gwałtownego przechodzenia między skrajnymi warunkami. Podczas upałów nie należy doprowadzać do bardzo dużej różnicy temperatur między klimatyzowanym samochodem czy pomieszczeniem a rozgrzanym otoczeniem. Organizm potrzebuje czasu na przystosowanie się do zmiany warunków.
Zimą natomiast nie należy gwałtownie ogrzewać silnie wychłodzonej osoby ani rozcierać odmrożonych miejsc. RCB zaleca stopniowe ogrzewanie i w razie poważnego wychłodzenia wezwanie pomocy. Przy objawach takich jak zaburzenia świadomości, omdlenie, drgawki, silne osłabienie czy utrata czucia konieczna jest szybka reakcja i pomoc medyczna.

Przygotowanie ważniejsze niż reagowanie na ostatnią chwilę

Najważniejsza zmiana podejścia polega więc na tym, by nie traktować ekstremalnej pogody jako krótkotrwałej niedogodności, lecz jako sytuację wymagającą przygotowania. Warto na bieżąco obserwować komunikaty IMGW i RCB, planować aktywność z uwzględnieniem prognoz, dostosowywać ubranie do rzeczywistych warunków oraz wcześniej zadbać o mieszkanie i osoby, które mogą gorzej znosić skrajne temperatury.

Rekordowe wartości z 2026 roku są dobrym przypomnieniem, że w Polsce w ciągu kilku miesięcy możemy przejść od warunków sprzyjających odmrożeniom i hipotermii do temperatur grożących udarem cieplnym. Przy takiej zmienności najskuteczniejszą strategią pozostaje wcześniejsze przygotowanie, obserwowanie ostrzeżeń i szybkie dostosowanie zachowania do aktualnej pogody.

Źródło: Radio ZET