Polacy mają nieważne dowody osobiste i o tym nie wiedzą. Urzędy unieważniają bez informacji
W 2025 roku ważność straci ponad 3,3 mln dowodów osobistych Polek i Polaków. Wiele osób może o tym nawet nie wiedzieć, a to rodzi bardzo poważne negatywne konsekwencje. RPO apeluje do MSWiA o zmianę prawa.
- W 2025 roku około 3,371 mln dowodów osobistych straci swoją ważność
- Zgodnie z przepisami, urzędy mogą unieważnić dowód osobisty i nie muszą o tym obywateli informować
- Taka sytuacja rodzić może poważne konsekwencje dla osób, które nie będą świadome, że ich dowód osobisty jest nieważny
Twój dowód osobisty może być nieważny, ale wcale nie musisz o tym wiedzieć
Rzecznik Praw Obywatelskich apeluje do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przepisów, które nie dają polskim obywatelkom i obywatelom gwarancji, że będą wiedzieć o tym, iż ich dowód osobisty został unieważniony. Dzieje się tak, ponieważ projekt rozporządzenia MSWiA w sprawie wzoru dowodu osobistego, jego wydawania i odbioru oraz utraty, uszkodzenia, unieważnienia i zwrotu nie przewiduje konieczności powiadomienia posiadacza dowodu o jego unieważnienia przez gminę.
Osoby, które posługują się unieważnionymi dokumentami i o tym nie wiedzą, mogą z tego tytułu spotkać przykre konsekwencje osobiste, takie jak zatrzymanie podczas odprawy granicznej na lotnisku, czy też zatrzymanie przez policję osoby kierującej podczas kontroli drogowej z powodu braku możliwości ustalenia jej tożsamości.
Nie masz ważnego dowodu osobistego? Kara nawet do 5 tys. zł
Zgodnie z polskim prawem każdy dorosły obywatel powinien mieć ważny dowód osobisty. Przepisy stanowią jasno, że obowiązkiem jest również wymiana dokumentu: "kto uchyla się od obowiązku posiadania lub wymiany dowodu osobistego, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny" - czytamy w ustawie o dowodach osobistych. Ustawa ta przewiduje także, że grzywna w związku z powyższym wynieść może nawet 5 tys. zł. Zatem nieświadomość faktu, że czyjś dowód osobisty został unieważniony, może mieć także inne konsekwencje.
W 2025 roku obowiązkiem wymiany dowodu osobistego objętych jest ponad 3,3 mln osób. Chodzi o osoby urodzone w 1997 roku, które w 2015 roku wyrabiały swój pierwszy dowód osobisty, a także o osoby urodzone w 1987 roku — o ile nie wymieniły dokumentu z powodu zgubienia czy zmiany nazwiska — których dokument straci ważność w 2025 roku. Wszystkie te osoby muszą udać się do urzędu po dokument.
Co ważne, wniosek o nowy dowód osobisty należy złożyć najpóźniej 30 dni przed upływem terminu ważności obecnego dokumentu w dowolnym urzędzie gminy lub miasta, przez internet, korzystając z profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego (to konieczna będzie wizyta urzędzie w celu dostarczenia odcisków palców oraz wzoru podpisu). Nowy dowód osobisty powinien być gotowy do odbioru w terminie do 30 dni, a w razie przesunięć urząd o tym informuje.
Tym bardziej zaskakujące być może, iż nie ma obowiązku informowania obywateli w razie unieważnienia dowodu osobistego. RPO zwracał na to uwagę kilka lat temu, jednak wówczas MSWiA negatywnie odniosło się do tej kwestii. Wskazano, iż w Polsce funkcjonuje system powiadamiania obywateli o unieważnieniu dowodu osobistego, działający na podstawie państwowego rejestru danych kontaktowych osób fizycznych. Co więcej, obywatele posiadający profil zaufany sami mogą sprawdzić na stronie www.gov.pl, czy dokument tożsamości nie został unieważniony lub zawieszony — wyjaśnia portalsamorządowy.pl. Rzecznik wraca do sprawy i podkreśla, że ww. system obejmuje osoby, które dobrowolnie do niego przystąpiły i nie daje gwarancji powiadomienia wszystkim obywatelom.
"Zdaniem RPO należy wprowadzić przepisy dające obywatelom gwarancję, że będą powiadomieni przez organy państwa o każdym przypadku, gdy ich dowód osobisty zostanie unieważniony" - napisał do wiceministra Tomasza Szymańskiego zastępca RPO, Adam Krzywoń. Trudno przewidzieć, jak ustosunkuje się do tego MSWiA.
Źródło: Radio ZET/portalsamorzadowy.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Kobieta z blond włosami, w skupionej minie, siedzi w restauracji, patrząc na rozmówcę.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/19/42ec10f6/2503903-179x101-149d3dc418.png ""Siedem"")
![Na zdjęciu ekran telewizora z logo Netflix oraz miską popcornu na stole.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/19/a4f472e3/2503593-179x101-d9bba4c615.jpg "Netflix wstawił do serwisu nowy sezon "Cyberpunk 2077: Edgerunners"")
