Od 1 stycznia 2026 roku zmieniają się zasady ortografii. Można się pogubić
W 2024 roku ukazał się dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”, ogłoszony przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Wprowadza on zmiany ortografii, które zaczną obowiązywać od 1 stycznia. Przeczytaj, zanim zrobisz byka.
- Nowy dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” wchodzi w życie od 1 stycznia 2026 r., zastępując wcześniejsze przepisy, obowiązujące od 1997 roku.
- Zmiany dotyczą m.in. pisowni przymiotników tworzonych od nazw własnych oraz pisowni „nie” z przymiotnikami i przysłówkami.
- Celem nowych zasad jest uproszczenie i ujednolicenie języka polskiego.
Zasady pisowni i interpunkcji polskiej od stycznia 2026. Co się zmieni?
Dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” łączy dotychczasowe i nowe przepisy oraz poprawki redakcyjne. Od 1 stycznia 2026 r. będzie to jedyne obowiązujące źródło zasad, a wcześniejsze uchwały z lat 1997–2008 i inne dokumenty stracą moc. Cały tekst dostępny jest na stronie RJP. Warto się z nim zapoznać, bo wprowadza kilka ważnych zmian w piśmie. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady, o których trzeba pamiętać:
- Przymiotniki utworzone od nazw własnych, zakończone na -owski, np. chopinowski,będzie się zapisywać zawsze małą literą, a nazwy mieszkańców utworzone od nazw geograficznych – zawsze wielką (tak więc np. Rzymianin zapiszemy wielka literą niezależnie od tego, czy wyraz odnosi się do mieszkańca stolicy Włoch, czy do obywatela starożytnego państwa rzymskiego). Wielką lub małą literą będzie można także zapisywać przymiotniki tworzone od imion, zakończone na –owy, -in(yn), -ów (np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, Zosina lalka lub zosina lalka), a także różnego rodzaju nieoficjalne nazwy etniczne, takie jak makaroniarz (Makaroniarz).
- Wielką literą będzie się zapisywać nazwy pojedynczych egzemplarzy wyrobów przemysłowych, np. Ford, niezależnie od tego, czy chodzi o nazwę firmy i marki (ciężarówka marki Ford), czy o konkretny egzemplarz (np. przed domem stał czerwony Ford). Będzie się stosować jednolity zapis wielką literą wszystkich członów nazw własnych, w tym geograficznych w rodzaju Półwysep Hel, Wyspa Uznam oraz nazw obiektów topograficznych (np. Aleja Róż, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki, Pałac Staszica, Zamek Książ, Most Poniatowskiego). Tylko wyraz ulica będzie – tak jak dotąd – pisany małą literą, np. ulica Józefa Piłsudskiego.
- Pisownia partykuły nie z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi będzie zawsze łączna, także z formami stopnia wyższego i najwyższego (np. nielepszy, nielepiej). Zapis łączny nie z imiesłowami odmiennymi będzie obowiązkowy bez względu na znaczenie imiesłowu (np. niepalący, nieumyty).
- Łącznie będzie się zapisywać wyrażenia typu półżartem, półserio oraz cząstki niby- i quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą (np. nibyartysta, nibygotyk, quasiopiekun, quasinauka).
- Rozdzielna będzie pisownia cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami (np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry).
- Dopuszczona zostanie rozdzielna (obok łącznej) pisownia cząstek super-, ekstra-, eko-, wege-, mini- i podobnych (np. superpomysł lub super pomysł) oraz wariantywna pisownia (z łącznikiem, przecinkiem lub spacją) wyrażeń typu tuż-tuż (tuż, tuż oraz tuż tuż).
Jak zapewnia RJP, wprowadzenie poniższych zmian przyczyni się do uproszczenia i ujednolicenia zapisu poszczególnych grup wyrazów i połączeń. Zmiany zasad zostały opublikowane 10 maja 2024 roku. W życie mają wejść 1 stycznia 2026 r. Dzięki długiemu terminowi od czasu wydania uchwały wydawcy, nauczyciele czy autorzy programów szkolnych mieli czas, by dostosować się do zmian. Co ważne, aż do 1 stycznia 2026 obowiązują aktualne normy, a zastosowanie nowych zasad przed tym terminem może być potraktowane jako błąd formalny.
Źródło: Radio ZET/pan.pl/infor.pl/pracowniatresci.com
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
