Grenlandia: gaz, ropa, metale ziem rzadkich. Co skrywa wyspa?
Grenlandia to największa wyspa, duńska autonomia, która znalazła się na ustach świata za sprawą Donalda Trumpa. Mówi się o ważnym położeniu geopolitycznym i cennych złożach. Jakie zasoby ma wyspa?
- Grenlandia ma cenne złoża gazu ziemnego, ropy i uranu.
- Pod pokrywą lodową Grenlandii skrywają się bogate zasoby metali.
- Wyspa jest punktem strategicznym dla USA i NATO.
Grenlandia, czyli „gren land”. Wyspa obfitości
Na początku mówiono o niej „kraina zasnuta mgłą”. Takiego sformułowania miał użyć grecki odkrywca Pyteasz, który wypłynął na północ z wybrzeży dzisiejszej Francji w IV wieku p.n.e. Na majaczący na horyzoncie ląd udało się dotrzeć jednak dopiero wiele wieków później.
Wikingowie, którzy przybyli na wyspę na przełomie IX/X wieku n.e., aby zachęcić braci do osiedlania się na tym terenie, nazwali ją „gren land” – zielony ląd. W przeciwieństwie do „ice land” – Islandii – wyspa ta miała być przyjazna i pełna obfitości. Kilka wieków później Wikingowie opuścili jednak wyspę. „Archeologowie do dziś głowią się nad tym, czy wikingowie na Grenlandii umarli z głodu, próbowali odpłynąć, zasymilowali się z plemionami zbieracko-łowieckimi czy może wyginęli z powodu epidemii albo ataków rdzennych mieszkańców” – czytamy w książce Reida Mitenbulera „Najciekawszy człowiek na świecie. Ekscentryczne życie Petera Freuchena”.
W XVI wieku Grenlandia, Islandia i Wyspy Owcze stały się terytoriami podległymi Królestwu Danii i Norwegii. W XVIII wieku Grenlandią zainteresował się pastor luterański Hans Egede. W 1711 roku poprosił on króla Danii Fryderyka IV o zgodę na zorganizowanie wyprawy misjonarskiej. „Władca początkowo nie wyraził na to zgody, jednak dziesięć lat później zmienił zdanie, gdy uświadomił sobie, że działalność misyjna na Grenlandii dostarczy podstaw do roszczeń kolonialnych Danii, jeśli na wyspie odnalezione zostaną ślady po osadach wikingów” – pisze Mitenbuler.
Zobacz także: Dlaczego Grenlandia należy do Danii? Trump w to „nie wierzy”
Hans Egede na wyspie spędził 14 lat. „Nigdy nie znalazł osad wikingów, swoich przodków. Spotkał natomiast Inuitów, rdzenną wspólnotę zamieszkującą Grenlandię od prawie tysiąca lat. Przystosowali się do mroźnego klimatu, nauczyli polować na morsy, foki, narwale i niedźwiedzie polarne” – opisuje Mitenbuler.
W 1814 roku, po przegranej wojnie, Dania oddała Szwecji Norwegię, zachowując zwierzchnictwo nad Grenlandią, Islandią i Wyspami Owczymi. Do 1950 roku izolowała jednak Grenlandię od świata. „Izolowanie Grenlandii miało na celu ochronę rdzennej ludności przed wyzyskiem ekonomicznym, umożliwiając jej powolną adaptację do obcych wpływów kulturowych” – ocenia Mitenbuler.
Grenlandia: zasoby. Ropa, gaz, metale ziem rzadkich
Grenlandia jest dziś największą wyspą świata o powierzchni 2 mln kilometrów kwadratowych. Mieszka na niej 56 tys. osób, głównie Inuici. Stolicą jest Nuuk. Jeśli chodzi o status prawny, jest to duńska autonomia.
Stany Zjednoczone co jakiś czas robią podchody, żeby kupić wyspę. Pierwsza taka oferta została złożona w 1867 roku, kolejna – w 1946 roku. W trakcie II wojny światowej Dania podpisała porozumienie, na mocy którego Stany Zjednoczone zobowiązały się do ochrony wyspy w zamian za obecność infrastruktury wojskowej. Do tematu zakupu wyspy przez USA wrócił Donald Trump. Dlaczego?
Pod pokrywą lodową Grenlandii kryją się cenne złoża. Eksperci zwracają uwagę na fakt, że złoża te stają się coraz bardziej dostępne z powodu globalnego ocieplenia, ale także rozwoju technologii. Jakie zasoby naturalne ma Grenlandia?
Zasoby Grenlandii to m.in.:
- gaz ziemny,
- ropa naftowa,
- uran,
- żelazo,
- ołów,
- cynk,
- platyna,
- złoto,
- diamenty,
- metale ziem rzadkich.
O tych ostatnich mówi się teraz najczęściej. Metale ziem rzadkich wykorzystywane są m.in. do produkcji zaawansowanych technologii i nowoczesnego sprzętu elektronicznego. Polski Instytut Gospodarczy na łamach „Tygodnika Gospodarczego” wyliczył, że na Grenlandii znajduje się ponad 36 mln ton pierwiastków ziem rzadkich, co stanowi ok. 30 proc. światowych zasobów.
Jednak złoża to niejedyny atut wyspy. Grenlandia jest punktem strategicznym na trasie przelotu USA-Wielka Brytania. Jest także punktem strategicznym dla wojska w kwestii pomiarów meteorologicznych. W obecnych, niespokojnych czasach wszystkie te czynniki mają kolosalne znaczenie.
Źródło: Radio ZET, „Najciekawszy człowiek na świecie. Ekscentryczne życie Petera Freuchena” R. Mitenbuler, Wydawnictwo History, Kraków 2024
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
