Radio ZET
Wiadomości
Świat
Pierwszy raz w historii zmieniono nazwę rośliny. Poprzednia była rasistowska

Pierwszy raz w historii zmieniono nazwę rośliny. Poprzednia była rasistowska

Alicja Bartosiak

2 min. czytania

08.08.2024 12:54

Na Międzynarodowym Kongresie Botanicznym w Madrycie zapadła bezprecedensowa decyzja: botanicy zmienili naukową nazwę “caffra”, określającą około 300 gatunków roślin na świecie. W RPA słowo to uznaje się za obraźliwe, a za jego użycie groziła dotychczas kara grzywny lub więzienia.

Botanicy zmieniają nazwę rośliny "caffra"

Z nazwy rośliny usunięto jedną literę. To pierwszy taki przypadek

Już kilka lat temu naukowcy zajmujący się owadami zrezygnowali już z używania nazw „cygańskie ćmy” i „cygańskie mrówki”, ponieważ – ich zdaniem – były one obraźliwe wobec Romów. American Ornithological Society zadecydowało o zmianie nazw gatunków ptaków noszących imiona ludzi znanych powszechnie jako rasiści lub kolonizatorzy. Teraz pod lupę wzięto słowo “caffra”, które w RPA jest rasistowskim określeniem, związanym z okresem apartheidu w Południowej Afryce. Zmiana dotyczy tylko jednej litery: zamiast "caffra" będzie jedynie "affra", które jedynie sugeruje, że dany gatunek pochodzi z Afryki. Zmiana nie dotyczy pojedynczej rośliny.

Decyzja wyeliminuję literę “c” w ponad 300 naukowych nazwach roślin, glonów i grzybów,które zawierają "caf[e]r-" i "caff[e]r-". Chodzi o wszystkie odniesienia do słowa "caffra".

– Wyrażamy naszą wdzięczność kolegom z całego świata, którzy wspierali nasze wysiłki, aby oczyścić nomenklaturę botaniczną z haniebnego, rasistowskiego języka – powiedział cytowany przez „Science” Gideon Smith, taksonom roślin z Nelson Mandela University w RPA, który był inicjatorem zmiany nazw.

Nadchodzą wielkie zmiany w botanice? Powołano specjalną komisję

Debaty na temat niefortunnego nazewnictwa trwały od kilku lat. Niektórzy dążyli do przywrócenia rdzennych nazw gatunków i zmiany obraźliwych nazw, takich jak australijska roślina Hibbertia, która została nazwana na cześć angielskiego kupca, antyabolicjonisty i właściciela plantacji George'a Hibberta. Część botaników proponowała także pozbycie się eponimów honorujących ludzi w ogóle, argumentując, że są "niezgodne z równością i reprezentacją". Inni badacze sprzeciwiali się, twierdząc, że nomenklatura naukowa nie powinna ulegać wpływom ruchów społecznych.

– Jesteśmy winni sobie, aby naprawić błędy naszych poprzednich pokoleń – powiedział cytowany przez „The New York Times” Nigel Barker, botanik z Uniwersytetu w Pretorii, który dorastał w RPA w czasach apartheidu.
Decyzja o zmianie nazw wszystkich gatunków „caffra” jest „pierwszym przypadkiem, gdy społeczność botaniczna odrzuciła nazwę nie ze względów naukowych, lecz z powodów politycznych. Kiedy podobna dyskusja pojawiła się rok temu w związku z nazwami zwierząt nazwanych na cześć Adolfa Hitlera (Rochlingia hitleri, chrząszcz) i Benito Mussoliniego (Hypopta mussolinii, ćma), Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej odmówiła zmian.

Uczeni podkreślają, że ostatnia decyzja może być przełomem, jeśli chodzi o nazewnictwo roślin i niebawem zmienione zostaną też inne określenia (m.in. te zawierające słowo “hottntot”, obraźliwe dla ludu Khoekhoe z RPA), choć byłoby to bardzo czasochłonne i trudne. Głównym inicjatorem takich działań jest Timothy Hammer, botanik z Uniwersytetu w Adelajdzie w Australii, który planuje podjąć tę kwestię na następnym kongresie botanicznym za sześć lat.

Podczas głosowania na lipcowym Międzynarodowym Kongresie Botanicznym w Madrycie zadecydowano o powołaniu specjalnej komisji, która będzie czuwać nad poprawnością nowych nazw roślin (nadawanych po 2026 roku).

Źródło: Radio ZET/nytimes.com/PAP

Redakcja poleca