Tylko jeden taki przypadek w historii. Przeciwnicy Netanjahu zdecydują się na powtórkę?

4 min. czytania
18.11.2026 13:24
Obserwuj nas na Google

W Izraelu trwają próby utworzenia nowego rządu. Zadanie to otrzymał lider opozycji Gadi Eisenkot, przed którym jednak niezwykle trudne zadanie. Najprostsze, zdawałoby się, rozwiązanie, jest w rzeczywistości jednym z najtrudniejszych.

Mansour Abbas
fot. Ronen Zvulun / Reuters / Forum

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie były wyniki wyborów do Knesetu.
  • Które partie mogą utworzyć koalicję.
  • Dlaczego partie arabskie mają marginalne znaczenie.

Tegoroczne wybory do Knesetu budziły, nie tylko w Izraelu, wielkie emocje. Miały bowiem dać odpowiedź, czy uda się odsunąć od władzy Benjamina Netanjahu, co z kolei dałoby chociaż cień nadziei na poprawę w Strefie Gazy czy na Zachodnim Brzegu Jordanu. Ostatecznie partie koalicji rządzącej pod przewodnictwem Netanjahu uzyskały w wyborach 53 mandaty. Opozycja wprowadziła do parlamentu 48 przedstawicieli, a partie arabskie wywalczyły 19 mandatów.

Żadnemu z bloków partii żydowskich nie udało się uzyskać większości, która pozwalałaby utworzyć rząd. Teoretycznie partie reprezentujące mniejszość arabską, którym znacznie bliżej do opozycyjnego bloku Gadiego Eisenkota mogłyby go poprzeć i odsunąć znienawidzonego Netanjahu od władzy. Teoretycznie, bo akurat w Izraelu sytuacja jest znacznie bardziej złożona.

Reprezentacja mniejszości

Prosta matematyka wskazuje, że poparcie partii arabskich dałoby Eisenkotowi zdecydowaną większość. Natomiast w obecnej sytuacji w izraelskiej polityce nic nie jest proste. Większość izraelskich polityków odrzuca jakąkolwiek współpracę z arabskimi obywatelami tego kraju. Te ugrupowania wchodzą do Knesetu, ale ich znaczenie jest marginalne. Jaki jest więc sens ich działania?

- W Izraelu jest około 20 proc. ludności arabskiej. Nie wszyscy z nich mają obywatelstwo, dla przykładu, kilkaset tysięcy ludzi, którzy zostali „przejęci” w 1967 roku wraz ze wschodnią Jerozolimą, posiada jedynie status stałego rezydenta i nie może głosować w wyborach innych niż lokalne. No ale jednak większość ludności arabskiej głosuje w wyborach do Knesetu i mają tam też swoją reprezentację polityczną - mówi w rozmowie z RadioZET.pl Marek Matusiak z Ośrodka Studiów Wschodnich.

- Tak jak w państwach europejskich istnieją partie mniejszości narodowych, np. na Słowacji i uczestniczą w budowaniu koalicji rządowych, tak w Izraelu są ugrupowania reprezentujące arabską mniejszość narodową. Jest ich kilka i mają różną orientację polityczną – dodaje.

Ekspert OSW przyznaje, że wpływ partii arabskich na sytuację w Izraelu jest niemal żaden, natomiast w historii tego kraju zdarzył się przypadek, że mniejszość arabska miała swoich reprezentantów w rządzącej koalicji. – Partie arabskie nie uczestniczyły w tworzeniu koalicji niemal nigdy, z jednym wyjątkiem, w latach 2021-2022 był krótkotrwały rząd, najpierw Naftalego Benneta, a potem Ja’ira Lapida, w którego skład, w bardzo szerokiej koalicji politycznej, wchodziła arabska partia Ra’am, czyli Zjednoczona Lista Arabska. Nie dostała żadnych tek ministerialnych, ale była formalnie częścią koalicji i udało jej się np. uzyskać zwiększone finansowanie dla różnych, ważnych dla mniejszości arabskiej, spraw. Był to jednak wyjątek, jedyny tego typu przykład w historii Izraela – przypomina Matusiak.

Redakcja poleca

- Politycy reprezentujący partie arabskie występują w Knesecie, czemu zazwyczaj towarzyszą protesty posłów z partii żydowskich, szczególnie tych najbardziej prawicowych, natomiast dzięki nim arabski głos może wybrzmieć w izraelskim parlamencie, co już samo w sobie ma jakąś wartość – uważa analityk.

Eisenkot zdecyduje się na sojusz?

Po tegorocznych wyborach do Knesetu mobilizacja przeciwników Netanjahu jest duża. Eisenkot, któremu prezydent Jicchak Herzog powierzył misję stworzenia rządu, ma jeszcze maksymalnie pięć tygodni na zawarcie sojuszy niezbędnych do utworzenia koalicji. Bez partii arabskich wydaje się to niemal niemożliwe, jednak już przed wyborami wskazywano, że o taki sojusz będzie naprawdę trudno.

- W teorii właściwie nawet jutro mógłby powstać w Izraelu rząd odsuwający od władzy Benjamina Netanjahu, gdyby opozycyjne partie żydowskie zgodziły się działać razem z partiami arabskimi. To jednak wydaje się bardzo mało prawdopodobne, choć ja bym tego zupełnie nie wykluczał. W grę wchodzi np. wariant, w którym jedna partia arabska poprze rząd Gadiego Eisenkota, a druga wstrzyma się od głosu. Jednak nawet na to, w obecnym klimacie politycznym w Izraelu, szanse są bardzo małe – ocenia Marek Matusiak.

Mimo wszystko, również dzięki głosom parlamentarzystów z ugrupowań arabskich, nowym przewodniczącym Knesetu został wybrany sojusznik Eisenkota Matan Kahana. I możliwe, że jest to jakieś wątłe światełko w tunelu.

Niedotykani

Partie arabskie od lat są niestety w Izraelu status politycznych pariasów i jakikolwiek sojusz z nimi przynosi także starty dla ich potencjalnych żydowskich koalicjantów, z czego doskonale zdaje sobie sprawę Eisenkot. Co prawda nie każdy izraelski polityk wyraża poglądy rasistowskie, jak np. koalicjanci Netanjahu Itamar Ben-Gwir czy Becalel Smotricz, ale zdecydowana większość izraelskiego establishmentu jest nastawiona do arabskiej mniejszości negatywnie i zdaje sobie sprawę, że wchodząc z partiami arabskimi w koalicję, naraża się na gniew części społeczeństwa.

- Partie arabskie rzeczywiście mają w Izraelu status niedotykanych i to w moim głębokim przekonaniu wynika tylko z tego, że reprezentują mniejszość arabską. Zupełnie niezależnie, jakich mają liderów, co ci liderzy mówią, czego się domagają itd. – mówi Marek Matusiak.

- Wśród nich znajdziemy choćby wspomnianą partię Ra’am, która zrobiła bardzo dużo, żeby być „strawną” dla żydowskiej większości. Bardzo mało mówi o kwestii państwowości palestyńskiej, o przemocy na Zachodnim Brzegu czy w Gazie, skupia się natomiast na kwestiach bytowych, materialnych i socjalnych mniejszości arabskiej w Izraelu. Nie kwestionuje żydowskiego charakteru państwa, a przed ostatnimi wyborami wzięła na listy wyborcze żydowskiego polityka, byłego oficera izraelskiej policji, Jo’awa Segalowicza. I choć zrobiła bardzo wiele, by zademonstrować lojalność wobec państwa, to nawet ona pozostaje kontrowersyjna dla znacznej części izraelskiej establishmentu – dodaje analityk OSW.

Jak widać w Izraelu droga od pariasa na polityczny Parnas jest znacznie dłuższa niż w innych krajach, a co gorsza nie zależy zupełnie od oferty programowej czy nawet od potencjalnych politycznych korzyści. I niemal jak w systemie kastowym w Indiach, zmiana swojego statusu jest niezwykle trudna. - Przykład partii Ra’am pokazuje, że partie arabskie mogą zrobić naprawdę wiele, ale i tak ciąży na nich odium, za sam fakt, że reprezentują mniejszość arabską, które bardzo trudno z siebie zdjąć – podsumowuje Marek Matusiak.

Źródło: Radio ZET