Nowa broń przeciw rakowi trzustki. Testują szczepionkę celującą w mutację KRAS
Naukowcy próbują zmienić sposób walki z rakiem trzustki. Testują eksperymentalną szczepionkę, która ma nauczyć układ odpornościowy rozpoznawać zmiany mogące prowadzić do rozwoju nowotworu. W pierwszej fazie badań klinicznych preparat wywołał odpowiedź immunologiczną u 90 proc. uczestników.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak działa szczepionka mKRAS-VAX przeciwko rakowi trzustki.
- Dlaczego gen KRAS jest kluczowy w rozwoju raka trzustki.
- Co wykazały wyniki pierwszego badania klinicznego szczepionki.
Naukowcy testują szczepionkę, która ma chronić przed rakiem trzustki
Rak trzustki przez lata pozostaje jednym z największych wyzwań onkologii. Choroba często rozwija się skrycie, a objawy pojawiają się zwykle dopiero wtedy, gdy nowotwór jest już zaawansowany. W wielu przypadkach możliwości leczenia są wtedy ograniczone. Dlatego naukowcy coraz częściej koncentrują się nie tylko na leczeniu istniejącego raka, ale także na tzw. prewencji nowotworowej, czyli próbach zatrzymania choroby na bardzo wczesnym etapie, zanim dojdzie do powstania agresywnego guza.
Taką strategię testuje zespół badaczy m.in. z Johns Hopkins Medicine oraz MD Anderson Cancer Center. Naukowcy opracowali szczepionkę mKRAS-VAX, która ma nauczyć układ odpornościowy rozpoznawać komórki z określonymi mutacjami genu KRAS. W pierwszym badaniu klinicznym preparat skierowany przeciwko mutacjom genu KRAS wywołała odpowiedź układu odpornościowego u 90 proc. uczestników.
Cel: mutacja, która napędza rozwój raka trzustki
Gen KRAS odgrywa ważną rolę w rozwoju wielu nowotworów. W przypadku gruczolakoraka przewodowego trzustki (PDAC), czyli najczęstszego typu raka trzustki, mutacje KRAS występują u zdecydowanej większości pacjentów.
Eksperymentalna szczepionka nie działa jednak jak klasyczne szczepienia przeciwko chorobom zakaźnym. Nie ma zapobiegać zakażeniu, lecz pobudzać limfocyty T - komórki układu odpornościowego - do rozpoznawania i niszczenia komórek zawierających charakterystyczne zmiany nowotworowe. Preparat mKRAS-VAX jest tzw. szczepionką długopeptydową. Zawiera fragmenty białek związanych ze zmutowanym KRAS, które mają stać się "sygnałem alarmowym" dla układu odpornościowego.
Pierwsze badanie dało sygnał, że metoda może działać
W badaniu fazy I uczestniczyło 20 osób, które miały podwyższone ryzyko rozwoju raka trzustki. Były to osoby m.in. z dziedzicznymi predyspozycjami oraz pacjenci, u których w badaniach obrazowych wykryto zmiany mogące zwiększać ryzyko rozwoju choroby. Uczestnicy otrzymali serię szczepień podstawowych oraz dawkę przypominającą. Po około 16,5 miesiąca obserwacji u 18 z 20 osób wykazano odpowiedź limfocytów T skierowaną przeciwko zmutowanemu KRAS. To oznacza, że u 90 proc. uczestników układ odpornościowy nauczył się rozpoznawać cel, przeciwko któremu skierowana była szczepionka.
W czasie obserwacji u żadnego uczestnika nie rozwinął się rak trzustki. Naukowcy odnotowali również, że u części osób zmiany przedrakowe zmniejszyły się lub przestały rosnąć. Badacze podkreślają jednak, że grupa była niewielka, a okres obserwacji nadal jest krótki.
To dopiero pierwszy krok, nie gotowa terapia
Autorzy badania podkreślają, że jego głównym celem było sprawdzenie bezpieczeństwa szczepionki oraz tego, czy możliwe jest wywołanie trwałej odpowiedzi immunologicznej. Konieczne są kolejne badania z udziałem większej liczby pacjentów, aby sprawdzić, czy taka odpowiedź rzeczywiście przekłada się na mniejsze ryzyko zachorowania na raka trzustki. Jeżeli kolejne etapy badań potwierdzą skuteczność metody, podobne podejście mogłoby w przyszłości znaleźć zastosowanie u osób szczególnie zagrożonych rozwojem tego nowotworu.
Na razie jednak mKRAS-VAX pozostaje terapią eksperymentalną. Naukowcy nie stworzyli jeszcze szczepionki, która chroniłaby ludzi przed rakiem trzustki, ale pokazali, że układ odpornościowy może zostać wykorzystany do wcześniejszego wykrywania i zwalczania zmian nowotworowych.
Źródło: Radio ZET/aacrjournals.org/cancerdiscovery/hopkinsmedicine.org
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
