Jak rozpoznać meteoryt? Geolog: „Cechą wspólną jest skorupa”
24 lipca 2025 r. o godz. 1:28 kamery polskiej sieci badawczej Skytinel zarejestrowały meteoryt, który spadł pomiędzy Lesznem a Zieloną Górą. Naukowcy natychmiast wyruszyli na poszukiwania. Po trzech tygodniach udało im się znaleźć kosmiczne fragmenty w pobliżu wsi Poświętno. Jak rozpoznać meteoryt – zapytaliśmy dr. hab. Krzysztofa Szopę, profesora Uniwersytetu Śląskiego.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie cechy sprawiają, że można podejrzewać, że znalezisko to meteoryt.
- Jaki test przeprowadzić w domu.
- Co zrobić, gdy podejrzewamy, że znaleźliśmy meteoryt.
Jak rozpoznać meteoryt?
– Jest wiele typów meteorytów – mówi dr hab. Krzysztofa Szopa z Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego. – W zależności od tego, jaki to typ, będzie on różnie wyglądał, natomiast cechą wspólną jest skorupa obtopieniowa – informuje naukowiec. Ekspert wyjaśnia, że w wyniku przejścia przez atmosferę meteoryt zaczyna się spalać i zewnętrzna część się topi. W większości przypadków jest ona czarna.
* Fragment meteorytu znaleziony w Drelowie w tym roku. Na zdjęciu widać ciemną skorupę obtopieniową oraz jasne wnętrze. Meteoryt z kolekcji Muzeum Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Druga kwestia, na jaką należy zwrócić uwagę, to charakterystyczne żłobienia na powierzchni. – Często wskazują one kierunek przelotu – mówi ekspert. Kolejna rzecz to kształt. – Jeśli lecący fragment materii nie uległ rozpadowi podczas przelotu albo podczas samego spadku na powierzchnię Ziemi, prawdopodobnie będzie miał zaokrąglone krawędzie – opisuje specjalista. Inną miarą jest ciężar. – Będzie on cięższy niż typowa ziemska skała lub minerał, np. wapień czy kwarc podobnego rozmiaru. Bryła meteorytu o wielkości pięści dorosłego człowieka ważyłaby ok. 2-5 kg w zależności od jego typu – szacuje geolog.
Jeśli taki „podejrzany kamień” uległ rozłupaniu, warto dokładnie obejrzeć go sobie również wewnątrz. – W środku możemy zobaczyć okrągłe formy. To są chondry – kuliste struktury zbudowane z minerałów. Czasem widać je gołym okiem, a czasem potrzebna jest lupa lub mikroskop. Jeśli zobaczymy chondry, istnieje duże prawdopodobieństwo, że znaleźliśmy meteoryt – mówi dr hab. Krzysztofa Szopa. Test, jaki możemy przeprowadzić w domu, to próba z magnesem. – Może być taki zwykły, wiszący na lodówce, choć najlepszy byłby magnes neodymowy. Jeśli zachodzi reakcja, to jest to już ważna informacja – podkreśla naukowiec. Należy jednak pamiętać, że niektóre ziemskie skały i odpady np. pohutnicze też mogą przejść tę próbę pozytywnie.
* Fragment nowego meteorytu znalezionego po obserwacji nieba siecią Skytinel w dniu 24 lipca br. Meteoryt ma widoczną skorupkę obtopieniową i chondry. Fragment ma ok. 6 mm. Okaz znaleziony przez Magdę Skirzewską oraz Łukasza Smułę
Jak wygląda meteoryt:
- ciemna skorupa,
- ciężki,
- kuliste struktury wewnątrz (w przypadku meteorytów z grupy chondrytów),
- widoczny metal (stop żelazo-nikiel, który jest w zmiennych ilościach; najwięcej jest go w meteorytach żelaznych),
- może reagować z magnesem.
Co zrobić jeśli znaleźliśmy meteoryt?
– Na początek warto zrobić zdjęcia i wysłać je do specjalisty, na przykład na najbliższy uniwersytet lub do Polskiego Towarzystwa Meteorytowego. Uniwersytet Śląski w Katowicach ma w tej kwestii duże doświadczenie. Na początku go charakteryzujemy, sprawdzając m.in. jego skład mineralogiczny i chemiczny, a po rozpoznaniu wysyłamy zgłoszenie do Międzynarodowego Towarzystwa Meteorytowego w celu zaklasyfikowania. Jeśli wszystko się zgadza, meteoryt zostaje wpisany do międzynarodowej bazy i uzyskuje nazwę, która jest nazwą miasta, miejscowości lub jednostki administracyjnej, w której został znaleziony. W Uniwersytecie Śląskim wykonujemy wszystkie niezbędne analizy, a w zamian za to znalazca zostawia nam fragment do naszej kolekcji w Muzeum Nauk o Ziemi – mówi ekspert.
* Zdjęcie mikroskopowe przykładowej chondry piroksenowej z meteorytu Mt. Tazerzait
Czy taki meteoryt jest coś wart? – To trochę jak z diamentami. Nie każdy diament jest bardzo cenny. Cena meteorytu zależy m.in. od tego, jaka jest jego masa, jaki to jest typ meteorytu, bo niektóre są bardzo rzadkie – np. z Marsa czy Księżyca – jest też kwestia tego, czy historia jego spadku na Ziemię została udokumentowana (np. nagrana). Meteoryty możemy kupić w cenie od kilku do kilkuset euro za gram – mówi dr hab. Krzysztofa Szopa.
Do kogo należy meteoryt? – Jeśli znaleźliśmy go na naszym terenie albo w miejscu publicznym, to należy do nas. Znaleziony na czyimś terenie powinniśmy oddać właścicielowi. Jeśli chcemy nim handlować, to powinniśmy odprowadzić podatek – punktuje ekspert.
Na koniec ważne pytanie: czy meteoryt promieniuje? – To mit, z którym od lat walczę. Meteoryty nie są promieniotwórcze, ponieważ nie zawierają np. uranu czy toru – uspokaja naukowiec.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
