Nobel z chemii 2025. Oto wielcy zwycięzcy
Susumu Kitagawa, Richard Robson i Omar M. Yaghi dostali Nagrodę Nobla 2025 z chemii za stworzenie struktur, które „otwierają przed nami nieprzewidziane dotąd możliwości w zakresie tworzenia materiałów o nowych funkcjach”. Co wiemy o laureatach?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto dostał Nagrodę Nobla 2025 z chemii.
- Jaki temat łączy laureatów.
- Jak wpłynął na rozwój nauki.
Nobel z chemii 2025: laureaci
Susumu Kitagawa (rocznik 1951) to japoński chemik, profesor Uniwersytetu w Kioto. Opublikował ponad 800 artykułów naukowych w czasopismach międzynarodowych, a jego prace były cytowane ponad 80 tys. razy. Podążając śladem Makoto Fujity (1994) i Omara M. Yaghiego (1995), prof. Kitagawa odkrył (1997), że struktura polimeru koordynacyjnego ma właściwości adsorpcji gazów.
Richard Robson (rocznik 1937) to australijski chemik brytyjskiego pochodzenia, wykładowca na Uniwersytecie w Melbourne. Specjalizuje się w dziedzinie polimerów koordynacyjnych. Jego badania dotyczą m.in. projektowania, otrzymywania i zastosowania struktur metaliczno-organicznych (MOF: metal-organic framework).
Omar M. Yaghi (rocznik 1965) to amerykański chemik pochodzenia jordańskiego, profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Jego badania dotyczą m.in. projektowania, otrzymywania i zastosowania MOF.
Co to jest MOF?
Tegoroczni laureaci Nagrody Nobla prace nad szkieletami metaloorganicznymi (MOF) rozpoczęli w 1989 r. Mówi się, że stworzyli „materiały przyszłości”. Zapoczątkował je Richard Robson, który połączył dodatnio naładowane jony miedzi z czteroramienną cząsteczką. Udało mu się w ten sposób stworzyć uporządkowany przestrzenny kryształ. Był on jak diament wypełniony niepoliczalnymi przestrzeniami. Badacz zorientował się, że stworzył struktury o ogromnym potencjale. Były one jednak niestabilne i łatwo się rozpadały.
Susumu Kitagawa i Omar Yaghi w latach 1992-2003 wykonali serię doświadczeń, w których wykazali, że gazy mogą wpływać i wypływać z tych konstrukcji. Stwierdzili też, że kryształy metaloorganiczne mogą być elastyczne.
Yaghi stworzył bardzo stabilny MOF i wykazał, że można go modyfikować i nadawać pożądane właściwości. W następstwie ich odkryć inni naukowcy stworzyli dziesiątki tysięcy różnych MOF. Niektóre z nich mogą pomóc w rozwiązaniu największych wyzwań dla ludzkości, włączając w eliminację „wiecznych chemikaliów” (PFAS) z wody, rozkładanie pozostałości leków w środowisku, wychwytywanie CO2 lub pozyskiwanie wody z powietrza na pustyni.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z długimi włosami, w koszuli w geometryczny wzór, siedzi przed wzmacniaczami muzycznymi.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/12/6eaf72d2/2497593-179x101-8adf946501.png "Córka Jana Borysewicza krytykuje produkcję Netflixa. "Moja mama nie miała nikogo"")
