Te drzewa potrafią "czytać temperaturę". Niezwykłe zjawisko
Międzynarodowy zespół naukowców zbadał związek między pogodą, a reprodukcją buków w całej Europie. Jak donoszą, drzewa te mają niesamowitą zdolność odczytywania temperatury. Gdy dzień zaczyna się skracać po przesileniu letnim, buki we wszystkich zakątkach Europy otwierają swoje "okno wrażliwości".
Niektóre rośliny produkują nasiona nieregularnie, co kilka lat. Lata “chude” przeplatają się z latami “tłustymi”, gdy pod ciężarem nasion aż uginają się gałęzie. Co ciekawe, pomiędzy poszczególnymi latami nie ma żadnego regularnego rytmu. Skąd rośliny na całym kontynencie wiedzą, czy dany rok będzie nasienny, czy nie? Kwestię tę postanowili zbadać specjaliści z Polski, Francji, Wielkiej Brytanii, Holandii i Nowej Zelandii. Zespołem kierował prof. Michał Bogdziewicz z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
– Co niesamowite, te międzyroczne wahania są zsynchronizowane między poszczególnymi roślinami i często obejmują setki, a nawet tysiące kilometrów – mówi prof. Bogdziewicz, cytowany w komunikacie UAM.
Przemienne wydawanie nasion i czekanie ma sens: jeśli miliony drzew jednocześnie produkują nasiona, jest większa szansa, że zwierzęta żywiące się tymi nasionami nie dadzą rady wszystkich wyjeść, ale np. przeniosą je gdzieś i o nich zapomną – pozwalając roślinom na rozród i opanowanie nowych terenów. W latach, gdy nasion nie ma wcale, rośliny zbierają zasoby na kolejne obfite lato nasienne. Biorą też konsumentów swoich nasion “na przetrzymanie”.
W obliczu kilku lat głodu populacja tych zwierząt się zmniejsza, dlatego rośnie szansa, że osobniki, które przetrwają, nie dadzą rady wyjeść wszystkich nasion. Strategia, jaką posługują się drzewa, wpływa m.in. na liczebność gryzoni, migracje zwierząt oraz wzrost liczby zachorowań na choroby przenoszone przez dzikie zwierzęta. Jak komunikują się drzewa?
“Rośliny opracowały specjalny algorytm”
Według naukowców, drzewa “ustalają”, czy należy rozpocząć produkcję nasion na podstawie pogody.
Przykładem jest buk europejski. Buki w Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Rumunii, Polsce czy Grecji zachowują ten sam rytm pomimo znacznych różnic klimatycznych między południem a północą Europy. Jest to o tyle zaskakujące, że wiele innych procesów, takich jak np. rozpoczęcie kwitnienia, z zasady rozpoczyna się szybciej w cieplejszym klimacie. Jak buki koordynują "czytanie" pogody, pomimo tak ogromnego oddalenia? Badania zespołu prof. Bogdziewicza pozwoliły na odkrycie istnienia astronomicznej wskazówki, która umożliwia tak precyzyjną synchronizację – jest to maksymalna względna długość dnia w przesileniu letnim. I to właśnie tę wskazówkę wykorzystuje buk europejski, generując wydarzenie ekologiczne o największej synchronizacji przestrzennej na kontynencie.
Okazuje się, że wszystkie rośliny decydują o reprodukcji w oparciu o pogodę w czerwcu i lipcu.
– Zainspirowały nas niedawne badania opublikowane w Science. Badacze ze Szwajcarii odkryli, że wpływ temperatury na obumieranie liści zmienia się w zależności od tego, czy rozpatrujemy okres przed, czy po przesileniu letnim. Przesilenie letnie to najdłuższy dzień w roku, który zawsze ma miejsce tego samego dnia, jednocześnie na całej półkuli – mówi dr Valentin Journé, badacz pracujący na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, cytowany w komunikacie UAM.
Naukowcy przyglądali się szczegółowym zmianom w reakcji buków na temperaturę i stwierdzili, że drzewa w całej Europie nagle zaczynają “czytać" temperaturę dwudziestego pierwszego czerwca, właśnie w czasie przesilenia letniego.
– Nagła reakcja buków jest naprawdę niezwykła. Gdy dzień zaczyna się skracać po przesileniu letnim, buki we wszystkich zakątkach Europy otwierają swoje 'okno wrażliwości'. To, co naprawdę rzuca na kolana to fakt, że zmiana długości dnia w tym czasie jest naprawdę niewielka – mówimy o kilku minutach w ciągu tygodnia. Drzewa zdają się jednak być w stanie rozpoznawać tę różnicę – mówi dr Jakub Szymkowiak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Źródło: Radio ZET/Journé, V., Szymkowiak, J., Foest, J. et al. Summer solstice orchestrates the subcontinental-scale synchrony of mast seeding. Nat. Plants 10, 367–373 (2024). https://doi.org/10.1038/s41477-024-01651-w
- Przyroda wariuje. Niezwykłe odkrycie w parku narodowym
- Niezwykłe znalezisko na dnie oceanu. „Cztery giganty”
- Dziwne zjawisko w polskich lasach. Czym są tajemnicze "infekcyjne przewody"?
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Dwoje bohaterów w filmowej scenie, ona w kokardzie, on w kapeluszu, uśmiechają się do siebie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/06e860b5/2499818-179x101-b80834737a.png "Justyna Kreczmarowa w filmie "Młodość Chopina"")
