`

W tym miejscu powstało państwo Polan. To kolebka polskości

2 min. czytania
11.10.2025 09:00
Obserwuj nas na Google

Większość z nas pamięta ze szkolnych lekcji, że Gniezno było pierwszą stolicą Polski. Jednak często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak ogromne znaczenie miało to miejsce dla narodzin naszej państwowości i tożsamości.

Gniezno rynk
fot. Marek BAZAK/East News

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak Gniezno stało się pierwszą stolicą Polski.
  • Dlaczego Lech wybrał Gniezno na miejsce osady.
  • Co spowodowało przeniesienie stolicy z Gniezna do Krakowa.
  • Które inne miasta były historycznymi stolicami Polski.

To tu powstało państwo Polan

Nazwa pierwszej stolicy polskiego państwa, zgodnie z zapiskami kroniki Galla Anonima, wywodzi się od "gnieżdżenia się" i związana jest z legendą o powstaniu państwa polan. Dawno temu bracia Lech, Czech i Rus wyruszyli w podróż — każdy w swoją stronę. Lech wędrował po wielkich lasach i w pewnym miejscu znalazł urodzajne ziemie, bogactwo zwierzyny i urokliwe miejsce, w którym postanowił zamieszkać. Wtedy, z jego rozkazu, rozpoczęto budowę osady, która dała początek pierwszej polskiej stolicy. Wtedy jeszcze nikt nie przypuszczał, że będzie to zalążek przyszłego Królestwa Polskiego. Z czasem wokół gnieźnieńskiego grodu kształtowały się władza Piastów i duch wspólnoty, które scaliły różne plemiona w jeden naród.

Gniezno pierwszą stolicą Polski

Kiedy myślimy o Gnieźnie jako pierwszej polskiej stolicy, możemy uważać, że stało się to na mocy jakiejś jednorazowej decyzji. Tymczasem był to proces, który trwał całe dziesięciolecia i towarzyszył narodzinom państwa Piastów. Osada Polan, która istniała tam w X wieku, leżała na przecięciu szlaków handlowych, co podnosiło jej rangę i wpływało na rozwój. Właśnie dlatego Gniezno zaczęło się wyróżniać spośród innych grodów. 

Redakcja poleca

Około 940 roku Mieszko I uczynił Gniezno jedną z głównych siedzib swojego rodu. To stąd kierował polityką, prowadził wojny i rozwijał system grodowy, który z czasem objął całą Wielkopolskę. Kiedy w 966 roku Mieszko przyjął chrzest, Gniezno stało się naturalnym centrum duchowym i symbolicznym sercem nowego państwa. Jednym z ważniejszych momentów w historii Gniezna był tzw. Zjazd Gnieźnieński, kiedy to uznana została niezależność Polski. To właśnie w tym mieście odbyła się koronacja Bolesława Chrobrego na pierwszego króla Polski, ale krótko po jego śmierci stolicę przeniesiono do Krakowa. Stalo się tak w 1039 roku — po tym, jak czeski książę Brzetysław najechał kraj i zniszczył miasto. Mimo to Gniezno pozostało już kolebką polskości.

Stolice Polski dawniej i dziś

Warto wspomnieć, że samo określenie "stolica" dziś nie oznacza tego samego, co dawniej. W okresie kształtowania się polskiego państwa, termin ten oznaczał bardziej miejsce, w który podejmowane były najważniejsze decyzje — a te zapadały tam, gdzie był ról. Z tego powodu, choć przyjęło się, że Polska oficjalnie miała trzy stolice, w tym Warszawę do dziś, to jednak historycy podkreślają, że przez krótkie okresy stolicami były też inne miasta, takie jak Płock, Sandomierz, Poznań, Lublin, Chełm, czy Grodno.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia.pl/wielkopolska-region.pl

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET