Polacy widzą je przy drogach od lat. Czym są tajemnicze kopuły?
Przy autostradach i drogach ekspresowych można zauważyć charakterystyczne konstrukcje o zaokrąglonym kształcie. Nie przypominają typowych budynków ani obiektów infrastruktury drogowej, dlatego nie każdy wie, czemu służą. Ich wygląd nie jest jednak przypadkowy, a sama historia tych budowli sięga kilkudziesięciu lat wstecz.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie jest przeznaczenie kopuł Fitzpatricka.
- Dlaczego kopuły mają charakterystyczny kształt.
- Kto opracował i opatentował projekt kopuł Fitzpatricka.
- Jakie są wymiary typowych kopuł Fitzpatricka.
Charakterystyczne budowle przy drogach
Podróżując po drogach ekspresowych czy autostradach w wielu miejscach można zobaczyć charakterystyczne, choć tajemniczo wyglądające budowle. Ich rozmiary i kopułowaty kształt wyróżniają je na tle pozostałej infrastruktury. Choć większość kierujących jest w stanie rozpoznać ten nietypowy budynek, to jednak wiele osób nie wie, do czego on tak naprawdę służy. Są to tzw. kopuły Fitzpatricka, a ich konstrukcja nie jest przypadkowa. Zaokrąglony dach sprawia, że śnieg nie zalega na powierzchni budynku, a opływowość ogranicza oddziaływanie silnych podmuchów wiatru. Ważną rolę odgrywa również drewniane pokrycie. Wszystko po to, by przechowywana tam zawartość była chroniona przed warunkami atmosferycznymi.
Kopuły powstają na betonowych podstawach. Standardowo mają około 30 m średnicy i 15 m wysokości. Największe obiekty wykorzystywane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad mają nawet 41 m średnicy i 18 m wysokości.
A co w takim razie się pod kopułami Fitzpatricka znajduje? To po prostu sól drogowa, którą posypuje się jezdnie w okresie spadków temperatur. Z tego też powodu obiekty znajdują się właśnie m.in. przy autostradach i drogach ekspresowych, na terenach baz odpowiedzialnych za utrzymanie dróg. Wszystko po to, by w razie potrzeby korzystać z zasobów i nie transportować ich z odległych miejsc. To sprawia, że służby drogowe mogą szybciej zareagować na zmieniające się warunki. W jednym takim magazynie można zgromadzić do 7 tys. ton soli.
Duża przestrzeń pozwala na swobodne poruszanie się wewnątrz ciężkiego sprzętu. Ładowarki mogą pobierać sól, a samochody ciężarowe wjeżdżać do środka i ładować potrzebne materiały. Według danych przytaczanych przez Interię GDDKiA dysponuje w Polsce 292 magazynami soli o łącznej pojemności około 450 tys. ton. Nie wszystkie mają jednak charakterystyczny kształt kopuły.
Kto wymyślił kopuły Fitzpatricka? Historia sięga Kanady
Jak w swoim wpisie wyjaśnia GDDKiA, nazwa tych nietypowych magazynów pochodzi od nazwiska ich projektanta. Był nim Kanadyjczyk John Fitzpatrick, który opracował i opatentował charakterystyczny kształt konstrukcji. Pierwsza kopuła według jego pomysłu powstała w 1968 roku w kanadyjskiej prowincji Ontario. W ciągu kolejnych dziesięciu lat wybudowano tam około 200 takich obiektów. Patent na rozwiązanie Fitzpatrick uzyskał w 1972 roku.
Wynalazca miał również inne osiągnięcia. Był sportowcem i reprezentował Kanadę podczas igrzysk olimpijskich w Amsterdamie w 1928 roku. Startował w biegu na 200 m, w którym zajął piąte miejsce w finale. Zaprojektował także system napowietrzania wody w Rzece Świętego Wawrzyńca. Dzięki wypuszczanym z perforowanych rur pęcherzykom powietrza woda nie zamarzała zimą, co ułatwiało żeglugę statkom.
Nie wiadomo dokładnie, kiedy pierwsze kopuły Fitzpatricka pojawiły się w Polsce, ale w 2021 polska Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad dysponowała 292 magazynami soli, z których część ma taką właśnie konstrukcję.
Źródło: Radio ZET/GDDKiA/wikipedia
![Na zdjęciu widoczna młoda kobieta z długimi blond włosami, spoglądająca w dal.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/11/10/334910c1/2524683-179x101-b140499292.jpg "Magdalena Zawadzka w filmie "Pan Wołodyjowski"")
