Test HPV HR zastąpi klasyczną cytologię. Od sierpnia badanie refunduje NFZ
Od 1 sierpnia 2026 r. zmieniają się zasady profilaktyki raka szyjki macicy finansowanej przez NFZ. Klasyczna cytologia zostanie zastąpiona przez nowczesny test HPV HR. Zmiana ma zwiększyć skuteczność wykrywania stanów przedrakowych oraz wczesnych postaci raka szyjki macicy – wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia. Kto będzie mogł wykonać badanie bezpłatnie w ramach NFZ?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego test HPV HR zastąpił klasyczną cytologię.
- Kto może wykonać bezpłatnie test HPV HR w ramach NFZ.
- Czy cytologia wykonana przed 1 sierpnia 2026 roku traci ważność.
- Dlaczego HPV HR zwiększa skuteczność wykrywania stanów przedrakowych.
Test HPV HR zamiast klasycznej cytologii
Klasyczna cytologia przestanie być podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy w Polsce – zapowiedziało Ministerstwo Zdrowia, które 1 sierpnia 2026 r. wprowadza nowe zasady w profilaktyce jednego z najczęstszych nowotworów kobiecych. Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia Ministra Zdrowia, dotyczącą świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych, jej miejsce zajmie nowoczesny test HPV HR. Zmiana jest jedną z najważniejszych reform w profilaktyce nowotworów kobiecych w ostatnich latach i stanowi krok w kierunku nowoczesnej i skuteczniejszej diagnostyki - podkreśla resort.
Dla kogo bezpłatne badanie HPV HR na NFZ?
Test HPV HR finansowany przez NFZ będą mogły wykonać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Standardowo badanie wystarczy zrobić raz na 5 lat, lecz w określonych sytuacjach lekarz może jednak zalecić częstsze badania – na przykład co 3 lata lub nawet co 12 miesięcy. Aby skorzystać z bezpłatnego badania, nie będzie potrzebne skierowanie. Wystarczy zgłosić się do poradni realizującej program profilaktyki raka szyjki macicy w ramach NFZ. Pacjentki mogą zapisać się bezpośrednio w placówce wykonującej badania lub skorzystać z centralnej e-rejestracji. Dzięki temu dostęp do nowoczesnej diagnostyki ma być prostszy i bardziej powszechny.
Co z cytologią wykonaną przed 1 sierpnia 2026 roku?
Nowe przepisy przewidują okres przejściowy. Materiał pobrany do przesiewowego badania cytologicznego przed wejściem w życie nowych zasad będzie oceniany według dotychczasowych procedur. Takie badania będą mogły być rozliczane i analizowane nie dłużej niż do 31 sierpnia 2026 roku. Po tym terminie podstawowym badaniem przesiewowym w programie profilaktyki raka szyjki macicy będzie już wyłącznie test HPV HR.
Test HPV HR skuteczniej wykrywa stan przedrakowy
Przez wiele lat klasyczna cytologia była podstawowym narzędziem profilaktyki raka szyjki macicy. Badanie polega na pobraniu komórek z szyjki macicy i ich ocenie pod mikroskopem w celu wykrycia nieprawidłowości. Postęp medycyny sprawił jednak, że dostępne są znacznie dokładniejsze metody diagnostyczne. Eksperci wskazują, że większość przypadków raka szyjki macicy jest związana z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza jego wysoko onkogennymi typami. Dlatego coraz więcej krajów przechodzi z cytologii na testy molekularne wykrywające obecność wirusa.
Badania prowadzone przez naukowców z Narodowego Instytutu Onkologii wskazują, że testy HPV HR są niemal dwukrotnie skuteczniejsze w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy niż klasyczna cytologia. Wyższa czułość badania pozwala wcześniej identyfikować kobiety znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania. Dzięki temu możliwe jest szybsze wdrożenie dalszej diagnostyki oraz leczenia, zanim rozwinie się nowotwór.
Jak wykonuje się test HPV HR?
Test HPV HR (ang. High Risk Human Papillomavirus) to wymazowe badanie molekularne wykrywające DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim potencjale onkogennym. Materiał do badania pobierany jest w gabinecie ginekologicznym w taki sam sposób, jak do tradycyjnej cytologii, dlatego dla pacjentek procedura pozostaje bez zmian. Różnica polega na analizie laboratoryjnej. Cytologia ocenia, że w pobranych komórkach są już nieprawdidłowe zmiany, natomiast test HPV HR wykrywa obecość wirusa, który może do takich zmian dopiero doprowadzić w przyszłości.
Co się stanie, jeśli wynik testu HPV HR okaże się dodatni? Laboratorium automatycznie wykona na tej samej próbce cytologię na podłożu płynnym (LBC). Takie rozwiązanie eliminuje konieczność ponownego pobierania materiału i przyspiesza proces diagnostyczny. Jeżeli wynik cytologii płynnej będzie prawidłowy, lekarz najczęściej zaleci wykonanie kolejnego badania kontrolnego po upływie 12 miesięcy. W przypadku wykrycia nieprawidłowych zmian pacjentka zostanie skierowana na dalszą diagnostykę ginekologiczną.
Źródło: Radio ZET/pacjent.gov.pl/nfz.gov.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
