Gwiazdosze, czyli kosmiczne grzyby. Uważaj: potrafią się poruszać
Gwiazdosze, czyli kosmiczne grzyby, są wyjątkowe. Nie tylko wyglądają, jakby właśnie spadły prosto z nieba na leśną ściółkę. Gwiazdosze mają też niezwykłą umiejętność: potrafią się poruszać. Jak to możliwe? Gdybyście mijali je w lesie, warto na chwilę się zatrzymać.
Gwiazdosz to tajemniczy grzyb. “Jaja węża” pojawiały się w ludowych opowieściach
Gwiazdosz (Geastrum), znany jako promiennik czy promieniak to charakterystyczny grzyb spokrewniony z purchawkami. W Polsce występuje około 20 różnych gatunków gwiazdoszy, a najbardziej popularny jest gwiazdosz frędzelkowaty. Czasami można się też natknąć na gwiazdosza rudawego. Inne gatunki, to:
- gwiazdosz szorstki
- gwiazdosz brodawkowy
- gwiazdosz bury
- gwiazdosz kwiatuszkowaty
- gwiazdosz potrójny
- gwiazdosz długoszyjkowy
Z wyglądu gwiazdosze przypominają jajka rzucone na ziemię. Niektórzy porównują je do UFO (w wersji mini). Ich kształt nie jest przypadkowy: główka, w której znajdują się zarodniki, musi znajdować się powyżej poziomu gruntu. Reszta żyje pod ziemią. W jaki sposób grzyb się porusza?
“Gwiazdosze początkowo mają postać kulistą, na szczycie stożkowato uwypukloną i są zagłębione w ziemi. Wtedy bardziej przypominają purchawkę lub jajo porzucone w ściółce. Gdy rosną, wydostają się na powierzchnię i zewnętrzna osłona tzw. egzoperydium pęka i odgina się – w ten sposób powstają gwiaździste ramiona, które wynoszą główkę – to ta część osłonięta endoperydium – ponad poziom gruntu. To jest właśnie to charakterystyczne dla gwiazdoszy poruszanie, które wynika także z reakcji na krople deszczu” – podają Lasy Państwowe.
Co ciekawe, dziwne grzyby wzbudzały zainteresowanie już setki lat temu: mieszkańcy wsi położonych nieopodal lasów nazywali je “jajami węża". Widok takiego grzyba budził lęk.
Czy gwiazdosze są jadalne?
Gwiazdosze nie są gatunkiem chronionym, jednak należą do grzybów niejadalnych, dlatego nie zrywajmy ich. W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym, od 9 października 2014 r. nie znajduje się już na liście gatunków chronionych, jednak nadal jest piękną ozdobą lasu.
Gwiazdosz rudawy występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą i Australią. Żeby spotkać go w Polsce, trzeba mieć szczęście: jest na tyle rzadki, że nadano mu status E (gatunek krytycznie zagrożony wymarciem). Z kolei gwiazdosz frędzelkowaty ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Naturalnym siedliskiem gniewoszy są lasy liściaste, iglaste i mieszane. Pojawiają się pojedynczo lub w grupach, zwykle od maja do listopada.
Źródło: Radio ZET/ lasy.gov.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna w czapce z zamyśloną miną, w czarno-białym ujęciu. Emocjonalny wyraz twarzy.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/b91d86de/2499813-179x101-d7fa0c8bcf.jpg "Paweł Unrug w filmie "Kolumbowie"")
