`

Naukowczyni odkryła potężny 1000-letni artefakt. Okrzyknięto go "pierwszym smartfonem"

Anna Skalik
2 min. czytania
27.08.2025 15:27
Obserwuj nas na Google

Badaczka z Uniwersytetu Cambridge przypadkowo natrafiła na wyjątkowy artefakt. 1000-letni przedmiot nazwano "pierwszym smartfonem świata". Do czego służyło astrolabium i dlaczego jest porównywane do smartfona?

Astrolabium
fot. Shutterstock

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czym jest asstrolabium.
  • Dlaczego astrolabia porównuje się do smartfonów.
  • Jakie były funkcje astrolabium i do czego służyło.

To najstarszy "smartfon" na świcie. Ma ponad 1000 lat

Choć nie ma głośników, nie robi zdjęć i nie ma dostępu do sieci, naukowcy okrzyknęli ten 1000-letni artefakt "pierwszym na świecie smartfonem". Artefakt zwany astrolabium został znaleziony przypadkowo przez dr Federikę Gigante, współpracowniczkę naukową Uniwersytetu Cambridge. Na stronie muzeum Fondazione Museo Miniscalchi-Erizzo w Weronie natrafiła ona na zdjęcie eksponatu z XI wieku po czym, zaintrygowana, skontaktowała się z placówką, by przekazać, jak olbrzymie znaczenie ma ten niewielki przedmiot.

Fot.

Gigante w swoim komentarzu, który można znaleźć na stronie Uniwersytetu w Cambridge, przyznała, że we włoskim muzeum nikt nie wiedział, czym artefakt jest. Teraz stał się jednym z ich najważniejszych eksponatów. - Kiedy odwiedziłem muzeum i przyjrzałem się astrolabium z bliska, zauważyłem, że nie tylko było pokryte pięknie grawerowanymi arabskimi inskrypcjami, ale także, że widziałem słabe napisy w języku hebrajskim. Mogłem je dostrzec jedynie w ostrym świetle padającym z okna. Myślałem, że śnię, ale widziałem coraz więcej. To było bardzo ekscytujące — powiedziała o swoim odkryciu dr Federika Gigante.

Czym jest i do czego służyło astrolabium?

Astrolabium to niezwykle rzadki obiekt astronomiczny, wykonany zwykle z metalu, składający się z kilku ruchomych, pasujących do siebie części. Odkrywczyni przekonuje, że artefakt przechodził wiele modyfikacji, uzupełnień i adaptacji w miarę zmiany właścicieli. — Co najmniej trzech niezależnych użytkowników poczuło potrzebę dodania tłumaczeń i poprawek do tego obiektu, dwóch w języku hebrajskim i jeden w języku zachodnim — czytamy na stronie Uniwersytetu cam.ac.uk. To dowód wymianę naukową między Arabami, Żydami i Chrześcijanami na przestrzeni setek lat. 

"Urządzenie" to powstało prawdopodobnie w III wieku p.n.e., służyło m.in. do określania położenia i wysokości gwiazd na niebie. Według historyka Toma Almerotha-Williamsa, astrolabia były pierwszymi na świecie "smartfonami". Badacz ten wyjaśnił w swoim artykule, że te złożone "mapy nieba" były niczym "przenośne komputery, które można było wykorzystać do setek celów" — stąd właśnie takie porównanie 1000-letniego artefaktu: – Astrolabium to dwuwymiarowy model wszechświata mieszczący się w dłoni użytkownika, umożliwiający obliczanie czasu, odległości, wyznaczanie położenia gwiazd, a nawet przewidywanie przyszłości za pomocą horoskopu. Innymi słowy, to "pierwszy smartfon na świecie" – stwierdza naukowiec.

Redakcja poleca

Astrolabium zidentyfikowane przez dr. Gigante jest tylko jednym z niewielu tego typu instrumentów znanych na świecie i jednym z najstarszych, jakie kiedykolwiek odkryto. Naukowczyni oceniła, że w korzystaniu z astrolabium zmiana szerokości geograficznej była jak dodawanie aplikacji na smartfonie.

Źródło: Radio ZET/indy100.com/ cam.ac.uk

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET