Takie anomalie pogodowe czekają Polskę. "Na to powinniśmy się nastawić"

Anomalie pogodowe w Polsce. Co nas czeka?

Kiedy Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej stwierdza, że mamy do czynienia z anomalią pogodową? To, co dzieje się w pogodzie na bieżąco (ewentualnie w skali poprzedniego miesiąca/roku), jest porównywane do charakterystyk wieloletnich. Na stronie klimat.imgw.pl można zapoznać się z analizami dotyczącymi bieżącej zmienności klimatu Polski w odniesieniu do tzw. okresu normalnego (1991-2020). Czy gwałtowne burze, silne ulewy i podtopienia, które obserwowaliśmy w ostatnich miesiącach i tygodniach, są więc anomalią? – Pod względem dobowej sumy opadu to na pewno była anomalia. W Warszawie zostały pobite rekordy opadów, podobnie jak w innych miastach. Jeśli następuje przekroczenie rekordów notowanych dotychczas dobowych sum opadów, to trzeba to traktować jako anomalię – stwierdza w rozmowie z RadioZET.pl klimatolog dr Michał Marosz z IMGW, odwołując się choćby do wydarzeń z 19 i 20 sierpnia, kiedy zalana została m.in. warszawska trasa S8. Zdjęcia zalanych ulic największych polskich miast powoli nam powszednieją.

– Zmiana klimatu, której emanacją jest między innymi wzrost temperatury powietrza, powoduje coraz większe nagromadzenie energii w atmosferze. Silne nagrzanie powierzchni czynnej może spowodować, że mamy do czynienia z tzw. równowagą chwiejną, co sprzyja rozwojowi zjawisk konwekcyjnych, taki jak np. burza. Jeśli do tego dołożymy odpowiednią zmienność w pionowym profilu termiczno-wilgotnościowym i zróżnicowanie pionowe prędkości wiatru, to jest to pogoda sprzyjająca generowaniu zjawisk konwekcyjnych np. burz i bardzo wysokiej intensywności opadów w tym opadów gradu. Powinniśmy się nastawić na to, że będziemy mieli coraz częściej do czynienia z tego typu zdarzeniami – ostrzega ekspert.

Musimy szybciej adaptować się do zmian klimatu

Dr Marosz ocenia, że 2024 rok jest pod tym względem wyjątkowy. – W poprzednich latach takie rzeczy też się zdarzały, choćby w Opolu czy Poznaniu, ale zazwyczaj z takimi sytuacjami mieliśmy do czynienia 1-2 razy w roku, a teraz mieliśmy 3 czy 4 miasta zlokalizowane raczej daleko od siebie, w których opady były naprawdę intensywne. Obszary miejskie są coraz bardziej zabetonowane, w związku z czym odpływ wody jest w nich coraz szybszy. Jednak kanalizacja burzowa jest różnie projektowana, np. na opad 30-letni, czyli taki, który może zostać przekroczony raz na 30 lat. To, co wystarczało jeszcze 10 lat temu, jeśli chodzi o opad 30-letni, to teraz, jakkolwiek dobrze byłaby zaprojektowana, nie jest w stanie przyjąć takiej ilości wody. Skutki widzieliśmy choćby na warszawskiej trasie S8. Obecnie najistotniejszą kwestią jest adaptacja naszego społeczeństwa i infrastruktury do zmiany klimatu, bo gwałtownych, intensywnych opadów i ogólnie zjawisk ekstremalnych będzie coraz więcej – stwierdza specjalista w rozmowie z naszą redakcją.

Redakcja poleca

To nie koniec skwaru. Trzeba uważać, nowe ostrzeżenia obejmują prawie całą Polskę

Pogoda zaskoczy na ostatnie dni wakacji. Jest alert IMGW

Paradoksalnie mamy też coraz więcej susz. – Od kilku lat mamy do czynienia z mniejszym lub większym niedoborem opadów w Polsce (nawet jeżeli suma roczna nie odbiega znacznie od średnich wieloletnich, to w trakcie roku występują okresy o sumach opadów wyraźnie niższych niż przeciętne), zaś z drugiej strony lokalnie występują bardzo intensywne opady, kiedy w ciągu jednej doby spada miesięczna albo półtoramiesięczna norma opadu. Na szczęście od lat nie mieliśmy powodzi wielkopowierzchniowych związanych z długotrwałymi opadami frontalnymi – odnotowuje ekspert IMGW.

“Takie będą wakacje za 5 lat”? Tego się nie robi

Czy można stwierdzić, jak pogoda w Polsce będzie zmieniać się przez kolejne kilka lat, czy może tytuły “tak będzie wyglądało lato 2030 roku” to jedynie medialna podpucha? – Najbliższe 5, a nawet 10 lat to zbyt krótki okres, by wysuwać wnioski odnośnie do spodziewanej zmiany klimatu. Wnioski wysuwamy na okres 30-letni, zaś dekada to jest absolutne minimum. Nie można traktować scenariuszy zmian klimatu jak prognoz pogody – podkreśla dr Michał Marosz.

Rozmówca RadioZET.pl podkreśla, że “w obiegu” istnieje wiele błędnych przekonań dotyczących pogody i klimatu, które warto prostować, ale szczególnie podkreśla brak rozróżnienia między tymi dwoma pojęciami. – Kiedy w lutym przytrafi się pięć zimnych dni, to rozpoczyna się dyskusja, nad samym faktem istnienia ocieplenia klimatu. Należy pamiętać, że system klimatyczny jest dynamicznym systemem nieliniowym z immanentną tzw. naturalną zmiennością, tak więc występowanie zróżnicowanych stanów pogodowych jest czymś naturalnym. Mamy do czynienia z globalnym ociepleniem. To jest fakt. Temperatury powietrza wzrastają, lata są coraz cieplejsze. Coraz częściej będziemy mieli w Polsce do czynienia z dniami upalnymi, kiedy temperatura maksymalna przekroczy 30 st. C. Według skrajnie negatywnego scenariusza (RCP 8.5)  takich dni w ciągu roku możemy się spodziewać łącznie nawet 28 (w okolicach Wrocławia), a w Polsce ogólnie nawet powyżej 20. Jeszcze kilka dekad temu takich dni było kilka w roku. To oczywiście nie wyklucza kilku- lub kilkunastodniowego ochłodzenia. Należy więc popatrzeć na klimat jako na coś bardzo złożonego. Pogoda to nie klimat. Dopiero wieloletni konglomerat zjawisk/charakterystyk, które na co dzień obserwujemy/mierzymy, składa się na klimat. 

Źródło: Radio ZET