Nie każda czynność wymaga zapłaty. MKiŚ odpowiada na pomysł dopłat za butelki
To koniec dyskusji o tym, czy za oddawanie opakowań kaucyjnych konsumenci będą dostawać dodatkowe wynagrodzenie. Ministerstwo Klimatu i Środowiska dobitnie odpowiada na postulaty głośnej petycji.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie argumenty przedstawia autor petycji dotyczącej systemu kaucyjnego.
- Dlaczego MKiŚ odrzuca propozycję dodatkowej gratyfikacji za zwrot opakowań.
- Co wskazuje na rosnące zainteresowanie konsumentów zwrotem opakowań.
- Jakie wyzwania finansowe wiążą się z wprowadzeniem dodatkowych wypłat za zwrot opakowań.
Dodatkowe 10 proc. za oddawanie opakowań. Ministerstwo odpowiada
28 maja 2026 roku do Sejmu wpłynęła petycja, której twórca argumentował, że system kaucyjny nakłada na konsumentów dodatkowe obowiązki: muszą przechowywać puste opakowania, a następnie dostarczać je do punktów zbiórki. Sam zwrot kaucji oznacza dla nich jedynie odzyskanie wcześniej wpłaconych pieniędzy, a nie zapłatę za poświęcony czas. W związku z tym zaproponował dodatkową premię wynoszącą 10 proc. wartości kaucji. Przy opakowaniu objętym kaucją 50 gr oznaczałoby to 5 gr więcej, a przy kaucji 1 zł – dodatkowe 10 gr. Autor petycji określił obecny mechanizm jako „nieodpłatną pracę przymusową”.
Do postulatu odniosło się już Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu. W opinii wskazano m.in. na potrzebę rozważenia dodatkowej gratyfikacji przy okazji prac nad nowymi przepisami. Teraz dobitne stanowisko w tej sprawie przedstawiło MKiŚ. W odpowiedzi na pytania portalu RadioZET.pl resort definitywnie odrzuca propozycję dodatkowej zapłaty. Jak przekazało Biuro Prasowe resortu, powołując się przy tym na art. 86 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek dbać o stan środowiska, a nie każda czynność służąca realizacji wspólnego obowiązku wymaga zapłaty.
"W ocenie MKiŚ podejmowane przez konsumentów czynności związane ze zwrotem opakowań stanowią wyraz tej współodpowiedzialności i same w sobie nie uzasadniają żądania dodatkowego wynagrodzenia. Nie można bowiem przyjąć, że każda czynność służąca realizacji wspólnego obowiązku dbałości o środowisko wymaga zapłaty. Tym samym MKiŚ nie zgadza się z określeniem zawartym w petycji, że system kaucyjny nosi znamiona "nieodpłatnej pracy przymusowej" i nie popiera postulatu wprowadzenia dodatkowej gratyfikacji za zwrot opakowania" – odpowiada nam Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Resort zaznacza dodatkowo, że zainteresowanie społeczeństwa zwrotem opakowań i tak rośnie. Obserwowany jest wzrost poziomu zbiórki, co wskazuje, że "udział konsumentów w systemie zwiększa się bez dodatkowej gratyfikacji".
Kolejna kwestia to pieniądze
Ministerstwo zwraca uwagę także na kwestię finansowania proponowanych wypłat. Nawet gdyby takie rozwiązania brać pod uwagę, to to wiązałoby się w koniecznością znalezienia pieniędzy na realizację dodatkowych środków. "W petycji nie wskazano, z jakich środków miałyby być finansowane dodatkowe wypłaty ani który podmiot miałby ponosić związane z nimi koszty" – wskazuje resort. I dodaje, że "na obecnym etapie i w obecnych okolicznościach postulat jej wprowadzenia należy uznać za nieuzasadniony", a "ewentualne zmiany mechanizmów motywujących do zwrotu opakowań powinny być rozpatrywane na podstawie wyników planowanej analizy, z uwzględnieniem ich kosztów i źródeł finansowania".
Resort odniósł się także do sugestii sejmowego Biura Ekspertyz. Sejmowy ekspert zarekomendował, aby Komisja do Spraw Petycji zwróciła się do ministra klimatu i środowiska z dezyderatem w tej sprawie, i – być może – przy okazji trwających właśnie prac nad nad projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) resort będzie mógł zająć się tą kwestią. MKiŚ taką możliwość odrzuca.
"Z uwagi na pilną potrzebę zapewnienia skutecznego stosowania przepisów PPWR oraz konieczności stabilnego finansowania gospodarki odpadami w gminach, niezbędne jest sprawne zakończenie prac legislacyjnych nad tym projektem. Dlatego też w ocenie MKiŚ nie powinno łączyć się przedmiotowych zagadnień z projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych" – wskazano w odpowiedzi.
A co z kontrolą, gdzie trafiają pieniądze z nieodzyskanej kaucji?
Odpowiedź z Biura Ekspertyz poruszała również istotną kwestię uszczelnienia rozwiązań, które będą gwarantować, że pieniądze z nieodzyskanej kaucji rzeczywiście trafią tam, gdzie powinny – czyli że zostaną wykorzystane na rozwój systemu kaucyjnego w Polsce.
Ekspert dr hab. Tomasz Długosz zauważa, że obecne przepisy nie przewidują wszystkich mechanizmów, które pozwalałyby skutecznie kontrolować wykorzystanie tych pieniędzy. Jak wylicza, nie ma przykładowo obowiązku prowadzenia osobnego rachunku bankowego dla środków z nieodebranych kaucji. Ustawa nie określa również limitów kosztów administracyjnych ani szczegółowych zasad postępowania z nadwyżkami pieniędzy, które pozostaną po pokryciu potrzeb systemu. Brakuje także odrębnego, okresowego audytu finansowego poświęconego wykorzystaniu tych środków. Istnieje więc ryzyko uzyskiwania przez operatorów nieuzasadnionych korzyści pośrednich, na przykład przez zawyżanie kosztów działalności, nieefektywne inwestycje czy zawieranie umów na warunkach odbiegających od rynkowych.
Ministerstwo kończy odpowiedź stwierdzeniem, że kwestie te mogą być rozpatrywane po przygotowaniu analizy funkcjonowania systemu kaucyjnego w 2027 roku.
Źródło: Radio ZET/MKiŚ
