System kaucyjny jak „karuzela VAT”? Ministerstwo zabrało głos

3 min. czytania
04.05.2026 15:09
Obserwuj nas na Google

Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpiera zarzuty prawicowych mediów o to, że system kaucyjny w Polsce to mechanizm „idealnej karuzeli VAT”. Resort wyjaśnia, dlaczego fikcyjny eksport i „wsteczny zwrot” kaucji nie znajdują żadnego potwierdzenia w istniejących przepisach.

pieniądze z kaucji
fot. ARKADIUSZ ZIOLEK

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego porównanie systemu kaucyjnego do karuzeli VAT jest nieprawidłowe.
  • Jak Ministerstwo Klimatu obala obawy dotyczące wyłudzeń w systemie kaucyjnym.
  • Co to są karuzele VAT-owskie i jaki wpływ mają na gospodarki państw UE.

System kaucyjny w Polsce to „idealna karuzela VAT”?

Resort klimatu i środowiska zabrał głos w związku z pojawiającymi się w prawicowych mediach artykułami, porównującymi system kaucyjny w Polsce do tzw. „karuzel VAT-owskich”. Portal Magna Polonia przekonuje, że że „system w dużej mierze opiera się na deklaracjach i dokumentach, a nie na rzeczywistej, fizycznej weryfikacji przepływu towarów”, co stwarzać a korzystne warunki do wyłudzania kaucji. Sposoby mają być dwa: sprzedaż i naliczanie kaucji zamiast deklarowanego eksportu lub mechanizmy wynikające z wstecznego zwracania kaucji przy eksporcie. „Nie znajdują one żadnego potwierdzenia w istniejących przepisach” – tłumaczy resort w najnowszym komunikacie.

Redakcja poleca

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaznacza, że powyższe mechanizmy już ze względu na konstrukcję systemu od strony formalnej nie mają możliwości zaistnienia. „System kaucyjny jest zbudowany na prostych zasadach. Od samego początku całego łańcucha wartość kaucji podąża razem z opakowaniem. Po zapłaceniu jej przez klienta przy zakupie napoju kwota kaucji trafia do obiegu, a po zwrocie opakowania – jest wypłacana klientowi. Taka budowa systemu ogranicza możliwości wyłudzeń i nieprawidłowości” – czytamy. Jak to wygląda w praktyce?

Albo do Polski, albo na eksport

Pierwszy z mechanizmów, jak przekonuje serwis, ma polegać na tym, że podmiot deklaruje wywóz towaru za granicę, więc kaucja nie zostaje do systemu wprowadzona. Finalnie jedna napoje trafiają na rynek krajowy, a konsumenci płacą kaucję, która formalnie nie zasiliła systemu. Resort obala ten wariant możliwego wyłudzenia prosto: już na samym początku łańcucha dostaw przedsiębiorca decyduje czy produkuje na eksport, czy na rynek wewnętrzny. W pierwszym przypadku produkt nie podlega przepisom dotyczącym kaucji i tym samym nie ma oznakowania opakowań ani pobierania kaucji od hurtownika.

Jeśli tak by było, że towar na eksport byłby przeznaczony na rynek wewnętrzny to po prostu łamie prawo i naraża się na odpowiedzialność karną.

Redakcja poleca

Nie ma czegoś takiego jak „wsteczny zwrot”

Drugi z omawianych mechanizmów wyłudzeń polegać ma na tzw. „wstecznym zwrocie”:  towar przechodzi przez legalny obrót krajowy, kaucja jest pobierana i przekazywana zgodnie z przepisami, ale na końcu pojawia się podmiot deklarujący eksport, choć towar mimo wszystko byłby w kraju. To ma rzekomo uruchamiać zwrot kaucji przez kolejne ogniwa łańcucha. Problem w tym, że w przepisach dotyczących systemu kaucyjnego nie istnieje żadna podstawa prawna do żądania zwrotu wstecznego. 

Ministerstwo mówi wprost: jeżeli ktoś kupuje opakowania oznakowane znakiem kaucji, musi w tym momencie zapłacić kaucję. Jeżeli zdecyduje się potem sprzedać towar za granicę, to jest stratny o wysokość kaucji i nie ma ustawowej podstawy do roszczenia zwrotu.

Czym są tzw. karuzele VAT-owskie?

Karuzela VAT to oszustwo podatkowe, które opiera się na wielokrotnym obrocie tym samym towarem pomiędzy firmami działającymi na terenie różnych krajów Unii Europejskiej w taki sposób, by podatek, który nigdy nie został zapłacony, został zwrócony przedsiębiorcy. Zwykle mechanizm opiera się na całym łańcuchu podmiotów, także takich, które biorą w nim udział bez świadomości, że są ogniwem procederu.

Jest to bardzo duży problem nie tylko w Polsce i od lat rządy walczą o uszczelnienie sytemu podatkowego, by wyłudzeniom zapobiec. Szacunkowa wartość strat wynikających z wyłudzeń sięga setek milionów złotych rocznie.

Źródło: Radio ZET/Ministerstwo Klimatu i Środowiska

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET