Tak PiS wywiązuje się z obietnic wyborczych. Raport we współpracy ze Stowarzyszeniem Demagog
Radio ZET we współpracy z analitykami Stowarzyszenia Demagog weryfikuje realizację obietnic wyborczych składanych przez Prawo i Sprawiedliwość od wyborów w 2019 roku. Na początek sprawdzamy obszary: wymiar sprawiedliwości i zdrowie. W obszarze zdrowia PiS lepiej wywiązał się ze składanych obietnic niż w obszarze wymiaru sprawiedliwości.
W obszarze wymiaru sprawiedliwości przeanalizowano pięć konkretnych deklaracji. Większość z nich nie doczekała się dotąd realizacji. Trzeba jednak podkreślić, że niektóre z nich nie można było wdrożyć z przyczyn obiektywnych.
Obszar wymiaru sprawiedliwości
1. Reforma sądownictwa [częściowo zrealizowana]
"Zadaniem na następną kadencję [...] będzie kontynuacja reformy sądownictwa, a także dalsza reforma prawa karnego oraz powiązanych procedur" napisano w Programie PiS-u z 2019 r. I partia podjęła takie działania zgodnie ze swoimi postulatami i pomimo sprzeciwów opozycji i obiekcji instytucji europejskich. Nie zmienia to faktu, że obietnice w tym zakresie analitycy Demagoga uznali tylko za częściowo zrealizowane.
Skoro w programie z 2019 roku Prawo i Sprawiedliwość zapowiedziało „kontynuację reformy sądownictwa” (s. 52), oznacza to, że zaplanowane w 2014 roku zmiany nie zostały do końca zrealizowane. Po niemal 4 latach od publikacji programu, w maju 2023 roku, sam minister sprawiedliwości i prokurator generalny Zbigniew Ziobro przyznał, że „reforma sądownictwa nie wyszła w pełni tak jak wspólnie (z premierem Mateuszem Morawieckim – przyp. Demagog) chcieliśmy”.
W bardziej zdecydowanych słowach stan realizacji zmian w sądownictwie ocenił prezes PiS Jarosław Kaczyński. Jeszcze w październiku 2022 roku mówił: – Jeżeli coś działa źle, albo fatalnie źle, jak na przykład w tej chwili działają sądy w Polsce […]. Sądy w Polsce to jest relikt tamtego ustroju.
2. Ograniczenie immunitetów posłów, senatorów, sędziów i prokuratorów [zamrożona]
Ten postulat nie został dotąd spełniony, choć politycy partii rządzącej podjęli kroki w celu jego realizacji. Wynika to przede wszystkim z braku większości w Sejmie, która umożliwiłaby przyjęcie stosownej ustawy. Zgodnie z przyjętą metodologią obietnicę należy uznać jako zamrożoną.
3. Skrócenie czasu rozpatrywania spraw sądowych [niezrealizowana]
"Skrócimy czas rozpatrywania spraw [...] Nasi obywatele mają prawo, aby sądy zaczęły w końcu normalnie funkcjonować" - deklarował Mateusz Morawiecki w swoim expose z 20 grudnia 2019 r. Ta obietnica wyborcza nie została zrealizowana, a porównując średni czas rozpatrywania spraw od 2015 roku, można mówić o wydłużeniu ich trwania.
Czytaj więcej.
4. Cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości [w trakcie realizacji]
Działania Ministerstwa Sprawiedliwości dowodzą, że obietnica jest sukcesywnie realizowana. Niektóre z rozwiązań, jak ustalenie zdalnych spraw cywilnych, czy elektronicznego rejestrowania spółek jako obowiązkowych standardów, weszły w życie po ogłoszeniu Polskiego Ładu. Ramy prawne umożliwiające dalszą informatyzację sądów przeszły etap opiniowania i trafiły w marcu 2023 Komitetu Rady Ministrów do Spraw Cyfryzacji. Nie wiadomo jeszcze, czy mimo zastrzeżeń Rzecznika Praw Obywatelskich, uda się je uchwalić i wprowadzić w życie. Pomimo tych zastrzeżeń, analitycy Demagoga zdecydowali się przyznać ocenę "w trakcie realizacji", zakładając, że wdrożenie procesów postępuje zgodnie z przyjętym harmonogramem.
5. Sądy pokoju [zamrożona]
W październiku 2022 roku Jarosław Kaczyński zadeklarował powołanie sędziów pokoju, czyli realizację jednego z głównych postulatów ruchu Kukiz'15, który wspiera w Sejmie koalicję rządzącą. W tym zakresie podjęto pierwsze kroki zawarte w inicjatywie ustawodawczej prezydenta, z drugiej jednak strony nie ma ona poparcia większości parlamentarnej i utknęła w martwym punkcie. Sprzeciwia się jej opozycja, ale również Minister Sprawiedliwości i jego Suwerenna Polska. Opór ten można traktować jako zewnętrzne przesłanki uniemożliwiające realizację obietnicy. Biorąc powyższe pod uwagę analitycy Demagoga uznali obietnicę jako zamrożoną.
Obszar zdrowia - 4 obietnice spełnione i 1 niespełniona
Większymi sukcesami PiS może pochwalić się w obszarze zdrowia. Tu udało się zrealizować cztery z pięciu analizowanych obietnic.
1. Fundusz Modernizacji Szpitali [zrealizowana]
Do programu wyborczego PiS z 2019 roku wpisano zapowiedź modernizacji polskich szpitali. Deklarowano uruchomienie specjalnego Funduszu Modernizacji Szpitali, którego wartość miała wynieść 2 mld zł. Wprawdzie Fundusz nie doczekał się powstania w zapowiadanym kształcie i nie została uchwalona stosowna ustawa, to projekt modernizacji szpitali jest obecnie finansowany w ramach stworzonego w 2020 roku Funduszu Medycznego. Przekazano z niego ponad 3 mld zł na modernizację szpitali pediatrycznych. Choć odrębny Fundusz Modernizacji Szpitali nie powstał, a sytuacja finansowa podmiotów leczniczych uległa pogorszeniu, to jednak analitycy Demagoga uznali, że poprzez Fundusz Medyczny cele obietnicy zostały zrealizowane.
Czytaj więcej.
2. Darmowe leki dla kobiet w ciąży [zrealizowana]
Nowelizacja w tym zakresie weszła w życie 1 lipca 2020 r. Wybrane bezpłatne leki na receptę przysługują kobiecie od momentu stwierdzenia ciąży do 15 dni po planowanej dacie porodu. Jak podaje Ministerstwo Zdrowia, z programu skorzystało 241 tys. kobiet, a na jego finansowanie wydano ok. 108 mln zł. Analitycy Demagoga uznali, że obietnica została zrealizowana.
3. Krajowa Sieć Onkologiczna [zrealizowana]
W swoim programie z 2019 r. PiS obiecało zmiany w leczeniu nowotworów. Postulowano m.in. utworzenie długoletniej Narodowej Strategii Onkologicznej i Narodowego Instytutu Onkologii. Powstała ona na mocy ustawy z 26 kwietnia 2019 roku. Na stronie ministerstwa zdrowia dostępne są sprawozdania z działalności programu.
W 2019 roku Centrum Onkologii otrzymało status państwowego instytutu badawczego i zmieniło nazwę na Narodowy Instytut Onkologiczny. Wraz z tym uruchomiony został wieloletni program inwestycji. W 2023 roku program pilotażowy, który funkcjonował od 2018 roku, został rozszerzony na cały kraj na mocy ustawy. Najpóźniej do 31 marca 2024 placówki zostaną pogrupowane w 3 specjalne kategorie, co ułatwi pacjentom diagnozę i leczenie jak najbliżej miejsca zamieszkania. Wszystkie 3 inicjatywy zapowiedziane w programie Prawa i Sprawiedliwości weszły w życie, w związku z czym obietnicę uznajemy za zrealizowaną.
4. Urząd Nadzoru Farmaceutycznego [niezrealizowana]
Do programu wyborczego PiS z 2019 r. wpisano zapowiedź walki z nielegalnym handlem lekami oraz zwiększenie kontroli nad ich produkcją. W ramach działań obiecano utworzenie Urzędu Nadzoru Farmaceutycznego, który miałby łączyć funkcję Inspekcji Farmaceutycznej oraz Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. Mimo kolejnych zapowiedzi obietnica nie doczekała się realizacji.
Czytaj więcej.
5. Zniesienie limitów u lekarzy-specjalistów [zrealizowana]
W ramach Polskiego Ładu znalazła się zapowiedź zniesienia limitów do lekarzy-specjalistów. Autorzy programu w pierwszej kolejności obiecali, że będzie to dotyczyć dzieci do 18 roku życia, a następnie rozszerzenie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej również dla osób dorosłych. Zniesienie powyższych limitów dla wszystkich wprowadzono 1 lipca 2021 roku. Obecnie obowiązuje bezlimitowe rozliczanie wszystkich świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Analitycy Demagoga uznali obietnicę za zrealizowaną.
Radio ZET i Demagog weryfikują obietnice PiS przed wyborami
W ramach współpracy Radio ZET przedstawia analizy weryfikujące obietnice wyborcze Prawa i Sprawiedliwości przygotowane przez Stowarzyszenie Demagog. Które z nich udało się zrealizować rządzącym przez dwie kadencje, a co skończyło się na deklaracjach? W jakich obszarach politycy PiS mogą pochwalić się sukcesem, a gdzie ponieśli porażki? Obietnice zostały podzielone na 10 kategorii tematycznych – w każdej z nich po 5 obietnic. Pod uwagę wzięto oficjalne dokumenty partyjne i deklaracje czołowych polityków. Wnioski z analiz będą prezentowane w każdy piątek w Wiadomościach Radia ZET, na stronie Radiozet.pl, a pełne wersje analiz wraz z przyjętą metodologią znajdą się na stronie demagog.org.pl.
Analiza nie ma na celu oceny programu Prawa i Sprawiedliwości, a jedynie ukazanie stanu realizacji składanych obietnic wyborczych.
RadioZET.pl/oprac BCh
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
