Co święta "robią" z naszym mózgiem? Skutki możesz czuć do dziś
Na święta Bożego Narodzenia wiele osób czeka z utęsknieniem, ale są też tacy, dla których ten okres w roku jest wyjątkowo wymagający – psychicznie i fizycznie. Jak świąteczne rytuały wpływają na nasz mózg? Okazuje się, że niektóre dolegliwości możesz obserwować przez długie miesiące.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak święta wpływają na nasz nastrój i zdrowie psychiczne.
- Czym jest "świąteczny mózg".
- Jak długo może utrzymywać się poświąteczny stres.
Wyczerpanie i smutek po świętach – też tak masz?
Obniżony nastrój w okresie Świąt Bożego Narodzenia to powszechny problem. Nawet jeśli spotkania z rodziną są dla nas przyjemne, jest to pewnego rodzaju zaburzenie codziennej rutyny. W świętach dużo też emocji, które bywają trudne. Sama rozmowa z kimś, kogo dawno nie widzieliśmy, może być źródłem stresu. Naukowcy od lat badają, w jaki sposób święta wpływają na zdrowie człowieka. Okazuje się, że wszystko zależy od tego, jakie skojarzenia wywołują w nas święta.
“W okresie świątecznym musimy spełnić wiele oczekiwań. Wpadają do nas przyjaciele, dzieci mają swoje potrzeby, mamy pojawiać się na świątecznych spotkaniach. To oznacza, że robimy więcej niż zwykle. Wydajemy też znacznie więcej pieniędzy, co może być źródłem stresu. Nie zdziw się, jeśli znajdziesz się w niekończącej się pętli nadmiernego planowania i dostosowywania się do innych. To powoduje stres – uważa dr. Suzanne Degges-White, terapeutka, profesor Uniwersytetu Północnego Illinois.
“Świąteczny mózg”: tak świąteczne bodźce wpływają na układ nerwowy
W badaniach z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego (MRI) badacze z Japonii (m.in. Wataru Sato z Kyoto University) znaleźli związek między strukturą przedklinka a poziomem subiektywnego szczęścia. Dowiedli, że już sam „świąteczny nastrój” aktywował tę strukturę.
Jednym z najbardziej znanych badań jest praca zespołu Hansa J. Grüna z Uniwersytetu w Kopenhadze, opublikowana w BMJ (2015). Badacze użyli fMRI, pokazując uczestnikom obrazy o tematyce świątecznej i neutralnej. Święta uruchamiają sieci mózgowe związane z emocjami społecznymi i wspomnieniami, a reakcja zależy od indywidualnych doświadczeń.
Świąteczne bodźce (kolędy, zapach pierników, dekoracje) aktywują układ limbiczny i dopaminowy — podobnie jak przy przyjemnych nagrodach. To może powodować uczucie radości, ciepła i satysfakcji, ale też smutek i frustrację. Dla niektórych świąteczne wspomnienia są na tyle przykre, że prowadzą do poważnych powikłań zdrowotnych. U osób, które kojarzą Święta z traumą, samotnością lub stresem finansowym, aktywność mózgu w tych obszarach może być odwrotna — wzrost aktywności ciała migdałowatego i kortyzolu. Jeśli bodźce wywołują wspomnienia z dzieciństwa lub silne emocje, efekt może utrzymywać się tygodniami.
Według badań przeprowadzonych na University of Pennsylvania wykazały, że w okresie Bożego Narodzenia rośnie liczba hospitalizacji z powodu niewydolności serca.
Źródło: Radio ZET/nationalgeographic.pl/ Hougaard A, Lindberg U, Arngrim N, Larsson H B W, Olesen J, Amin F M et al. Evidence of a Christmas spirit network in the brain: functional MRI study BMJ 2015; 351 :h6266 doi:10.1136/bmj.h6266
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z długimi włosami, w koszuli w geometryczny wzór, siedzi przed wzmacniaczami muzycznymi.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/12/6eaf72d2/2497593-179x101-8adf946501.png "Córka Jana Borysewicza krytykuje produkcję Netflixa. "Moja mama nie miała nikogo"")
