Naukowcy odkryli, co łączy grzyby i storczyki. To dotyczy 90 proc. roślin
Ponad 90 proc. roślin na Ziemi żyje w symbiozie z grzybami – powiedział PAP mykolog, prof. Marc-André Selosse. Szczególnie bliskie związki łączą grzyby ze storczykami. Istnieją storczyki, które wcale nie przeprowadzają fotosyntezy i odżywiają się tylko dzięki grzybom.
- Prof. Marc-André Selosse, biolog z Paryskiego Narodowego Muzeum Historii Naturalnej, bada genetykę grzybów oraz ich kluczową rolę w symbiozie z roślinami.
- Na świecie może istnieć od 30 do 50 milionów gatunków grzybów, ale wciąż wiele z nich pozostaje nieopisanych, zwłaszcza morskie grzyby.
- Grzyby pełnią kluczową rolę w ekosystemach, w tym w symbiozie z problematycznymi roślinami jak storczyki. Są niezbędne dla ich przetrwania.
Na świecie może być nawet 50 milionów grzybów
Prof. Marc-André Selosse jest biologiem z Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu. Na Uniwersytecie Gdańskim kieruje Pracownią Interakcji Roślinnych na Wydziale Biologii. Zajmuje się m.in. symbiozą między
grzybami a roślinami, ewolucją i ekologią. Prowadził m.in. badania w ramach projektu „Orchidomics – Zrozumienie metabolizmu storczyków w ich naturalnym środowisku”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (NCN). Prof. Selosse jest autorem wydanej również po polsku książki „Nigdy osobno. Wielki świat mikrobów, czyli jak bakterie i grzyby kształtują rośliny, zwierzęta oraz… cywilizacje!”.
Naukowiec w rozmowie z PAP zaznaczył, że szczególnie interesuje go dziś genetyka grzybów.
“Formalnie opisano ok. 150 tys. gatunków grzybów, a według szacunków na świecie jest ich od 30 do 50 milionów. Wiele całych grup grzybów jest bardzo słabo zbadanych, na przykład gatunki morskie. Przełom w identyfikacji tych organizmów przyniosły badania molekularne i sekwencjonowanie DNA” – tłumaczył.
Prof. Selosse zwrócił uwagę, że grzyby żyją wszędzie – w glebie, wodzie, organizmach żywych na całym świecie. Zaznaczył, że grzyby pełnią też ogromnie ważną rolę w środowisku, ponieważ rozkładają materię organiczną.
Storczyki nie mogłyby istnieć bez grzybów
Badacza najbardziej interesują grzyby żyjące w symbiozie z roślinami. Łączą się one w podwójny organ: mikoryzę złożoną z żywych korzeni skolonizowanych przez mikroskopijne strzępki grzybów.
“Rośliny dostarczają grzybom cukru, a w zamian dostają za pośrednictwem grzybów wodę i sole mineralne z gleby. Mikoryza chroni też obie strony przed patogenami i toksynami. Z takich związków korzysta ponad 90 proc. roślin na Ziemi” – opowiadał naukowiec.
Jednym z rodzajów roślin, którym symbioza z grzybami jest niezbędna do życia, są storczyki – bohaterowie projektu Orchidomics, który prof. Marc-André Selosse prowadzi wraz z zespołem Uniwersytetu Gdańskiego. Orchidee to jeden z najliczniejszych rodzajów roślin okrytonasiennych – do tej pory sklasyfikowano ponad 30 tys. gatunków, 80 proc. z nich to epifity, czyli rośliny rosnące na innych roślinach, głównie drzewach.
Żaden storczyk nie żyje bez współpracy z grzybami – nawet te, które przeprowadzają fotosyntezę, uzupełniają składniki odżywcze dzięki grzybom, a nasiona kiełkują tylko w ich obecności. Niektóre gatunki, pozbawione chlorofilu, całkowicie polegają na grzybach, które mogą w zamian czerpać korzyści, np. przetrwać zimę w korzeniach storczyków. W wyniku ewolucji czasem te relacje przekształcają się w jednostronną zależność przypominającą pasożytnictwo.
Czy grzyby są inteligentne?
Prof. Marc-André Selosse prowadzi także badania nad czarnymi truflami, które we Francji wciąż trudno wyprodukować w większych ilościach. Analizy genetyczne wykazały, że każdy owocnik trufli ma „matkę” – grzybnię wytwarzającą askokarp – oraz „ojca”, czyli zarodniki zapładniające, które są trudne do wykrycia.
Mykolog zaznaczył, że chociaż pasjonuje się grzybami, które dysponują zdumiewającymi możliwościami i wykazują ogromną różnorodność, nie nazwałby tych organizmów „inteligentnymi”.
“Inteligencja to złe słowo do opisywania natury, bo zakłada postrzeganie jej z antropocentrycznej perspektywy. Lepiej użyć określenia „adaptacja”. Odnosi się ono do ewolucyjnej zmienności, która decyduje o przetrwaniu. Wszystkie gatunki na świecie przez miliony lat zmieniają się tak, by wykształcić cechy, które pozwalają im przetrwać i zająć własną niszę w środowisku. A w tym grzyby są mistrzami” – podsumował prof. Marc-André Selosse.
Źródło: Radio ZET/PAP - Anna Bugajska/ zielonyogrodek.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
