To on wymyślił zmianę czasu. Mawiał: "Na tym świecie pewne są tylko śmierć i podatki"

2 min. czytania
25.09.2025 08:19
Obserwuj nas na Google

Niebawem czeka nas kolejna zmiana czasu – z letniego na zimowy. Oznacza to, że mrok będzie zapadał godzinę wcześniej. Praktyka ta od lat budzi kontrowersje i dyskusje wśród polityków: być może niedługo zmiany czasu zostaną zniesione. Skąd w ogóle wziął się pomysł, by dwa razy w roku przestawiać zegarki? Wszystko zaczęło się od krótkiego eseju.

Benjamin Franklin w 1784 roku zasugerował zmianę czasu w celu oszczędzania świec
fot. Shutterstock
  • Benjamin Franklin w 1784 roku zasugerował zmianę czasu w celu oszczędzania świec.
  • Idea przestawiania zegarów została rozwinięta dopiero w 1895 roku przez nowozelandzkiego entomologa George'a Vernona Hudsona, by lepiej dostosować czas aktywności do światła dziennego.
  • Pierwsze oficjalne wprowadzenie czasu letniego miało miejsce w Niemczech i Austro-Węgrzech w 1916 roku podczas I wojny światowej, a tradycja ta została później przyjęta przez inne kraje.

To prekursor zmiany czasu. Chodziło o oszczędzanie świec

Zmiana czasu z zimowego na letni i odwrotnie ma wielu przeciwników. Lekarze od lat podkreślają, że taka praktyka szkodzi ludzkiemu zdrowiu, zwłaszcza w przypadku osób chorujących przewlekle. Zmiana czasu może zwiększać ryzyko zawałów serca i udarów mózgu, ponieważ zakłóca naturalny rytm dobowy organizmu i prowadzi do zaburzeń snu. Prawdopodobnie pomysłodawca zmian czasu, Benjamin Franklin, nie zdawał sobie sprawy z takich konsekwencji. Początkowo chodziło bowiem jedynie o oszczędzanie świec i jak najlepszą wydajność. W 1784 roku napisał żartobliwy esej, w którym sugerował wcześniejsze wstawanie i oszczędzanie świec.

“Pamiętaj, że czas to pieniądz. Ten, kto mógłby przez dzień zarobić dziesięć szylingów, lecz pół dnia sobie spaceruje lub leży w swoim pokoju, nie może tego sam obliczyć, choćby na swoje przyjemności wydał zaledwie sześć pensów, gdyż prócz tego wydał jeszcze, czy raczej zmarnował, pięć szylingów” – powiedział Franklin.

Benjamin Franklin (1706–1790) był niesamowicie wszechstronnym wynalazcą i naukowcem. Wynalazł m.in. piorunochron, okulary dwuogniskowe czy tzw. piec Franklina, który był znacznie bardziej wydajny od tradycyjnych kominków. Był też politykiem, dyplomatą i publicystą – współtworzył Deklarację Niepodległości USA (1776).

Benjamin Franklin wypowiedział słynne słowa: "Na tym świecie pewne są tylko śmierć i podatki”. 

To George Vernon Hudson zaproponował, by przestawiać zegarki

Chociaż to Benjamin Franklin był pomysłodawcą zmian czasu, jego ideę wdrożono wiele lat później. W XVIII-wiecznej Europie nie obowiązywały nawet precyzyjne harmonogramy. Sytuacja uległa jednak zmianie, ponieważ transport kolejowy i sieci komunikacyjne wymagały standaryzacji zegarów, nieznanej w czasach Franklina. Konkretną propozycję przestawiania zegarów wysunął nowozelandzki entomolog George Vernon Hudson w 1895 roku w celach praktycznych, by lepiej dostosować czas aktywności do światła dziennego.

Pierwsze oficjalne wprowadzenie czasu letniego nastąpiło w Niemczech i Austro-Węgrzech w 1916 roku, podczas I wojny światowej. Wkrótce potem zrobiła to też Wielka Brytania i inne kraje.

Źródło: Radio ZET/ushistory.org/cbsnews.com

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET