Skąd się wzięli Słowianie? Było zupełnie inaczej, niż sądziliśmy
Naukowcy przebadali ponad 550 kopalnych genomów, by ustalić, skąd tak naprawdę pochodzą Słowianie. Jak twierdzą, ekspansja Słowian w VI–VIII wieku była “wielką migracją”.
- Nowe badania kopalnego DNA potwierdzają teorię, że formowanie się Słowian było wynikiem masowej migracji ze Wschodu w VI-VIII wieku n.e.
- Analiza genetyczna 550 kopalnych genomów wskazuje na pochodzenie Słowian z obszaru południowej Białorusi do środkowej Ukrainy.
- Migracje Słowian nie były jednolitą ekspansją militarną, lecz mozaiką osiedlających się grup, co wpływa na różnorodność kulturową i językową współczesnej Europy Środkowej i Wschodniej.
Tak migracja Słowian zmieniła kształt Europy
Od I wieku przed naszą erą ziemie pomiędzy Renem a Wisłą zamieszkiwane były przez ludy nazywane Germanami. Pierwsze wzmianki na temat Słowian w Europie pochodzą z w V–VI wieku n.e. Do dziś historia Słowian jest pełna zagadek. Historycy od dawna debatują nad tym, czy rozprzestrzenianie się słowiańskiej kultury materialnej i języka słowiańskiego było spowodowane masową migracją ludności czy też stopniową, powolną „slawizacją” lokalnych społeczności, a może połączeniem obu tych modeli. Brak było jednak rozstrzygających dowodów. Teraz naukowcy ustalili, że najbardziej prawdopodobny scenariusz to wielka wędrówka.
“Od VI do VIII wieku n.e. we wschodnich Niemczech, Polsce, Ukrainie i na północnych Bałkanach nastąpiła fundamentalna zmiana struktury populacji, z ponad 80 proc. udziałem przybyszów ze Wschodu” – wynika z opublikowanego w „Nature” międzynarodowego badania kopalnego DNA populacji słowiańskich. Jak wskazuje główny autor, Joscha Gretzinger z Instytutu Antropologii Kulturowej Maxa Plancka, historia Słowian to opowieść o wielkiej migracji.
3 września, w Nature ukazał się artykuł Ancient DNA connects large-scale migration with the spread of Slavs autorstwa międzynarodowego zespołu naukowego z Niemiec, Polski, Czech, Finlandii, Chorwacji, Łotwy, Austrii i USA. To pierwsze tak kompleksowe badanie antyczne DNA populacji słowiańskich: pod uwagę badacze wzięli 550 kopalnych genomów. Ich analiza potwierdziła, że formowanie się Słowian było związane z masową migracją.
Rezultat prac międzynarodowego zespołu przedstawił m.in. Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego (IA UJ).
W tych regionach formowały się ludy słowiańskie
Sygnatury genetyczne wskazują na pochodzenie tej populacji z obszaru rozciągającego się od południowej Białorusi po środkową Ukrainę, czyli regionu, na który już od dawna wskazywali liczni archeolodzy i językoznawcy poszukujący matecznika Słowiańszczyzny.
„Chociaż bezpośrednie dowody z ziem, które uznajemy za rdzennie słowiańskie, są nadal rzadkie, to jednak wyniki zrealizowanych przez nas badań genetycznych dostarczają pierwszych konkretnych przesłanek dotyczących regionów formowania się Słowian, wskazując na obszar gdzieś pomiędzy rzekami Dniestr i Don” – powiedział Joscha Gretzinger, paleogenetyk z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku i wiodący autor badania, cytowany przez Instytut Archeologii UJ.
Od VI wieku n.e. migracje ludności pochodzenia wschodnioeuropejskiego na tereny Europy Środkowo-Wschodniej spowodowały niemal całkowitą zmianę składu genetycznego mieszkańców wschodnich Niemiec i Polski. Ekspansja Słowian nie była jednolitym procesem militarnym ani budowaniem imperium, lecz mozaiką migracji różnych grup, które osiedlały się w elastycznych społecznościach opartych na rodzinach i więziach krewniaczych, dostosowując się do lokalnego otoczenia; nie istniała więc jedna wspólna tożsamość „słowiańska”.
Pierwsi Słowianie w Polsce
W przypadku Polski badania podważają wcześniejsze teorie mówiące o długiej ciągłości populacji tu zamieszkujących. Wyniki badań genetycznych dowodzą, że począwszy od VI, VII wieku n.e. wcześniejsi mieszkańcy tych ziem – potomkowie ludów silnie powiązanych z Europą Północną, a w szczególności ze Skandynawią – niemal całkowicie „zniknęli” i zostali stopniowo zastąpieni przez przybyszów ze Wschodu, blisko spokrewnionych ze współczesnymi Polakami, Ukraińcami i Białorusinami.
Wniosek ten wzmacnia analiza najwcześniejszych znanych słowiańskich pochówków szkieletowych z Polski, odkrytych na stanowisku w Gródku (nad Bugiem, w okolicach Hrubieszowa). Dostarczają one rzadkich i bezpośrednich dowodów na obecność tych wczesnych przybyszów.
„Chociaż zmiana populacji była na terenie Polski ogromna, to genetyka wskazuje również na sporadyczne przypadki mieszania się migrantów z ludnością zastaną. Odkrycia te podkreślają zarówno skalę zmian populacyjnych, jak i złożoną dynamikę procesów, które ukształtowały dzisiejszy krajobraz językowy Europy Środkowo-Wschodniej i Wschodniej” – podał IA UJ.
Model mozaikowej ekspansji wyjaśnia niezwykłą różnorodność kultur, języków, a nawet profilu genetycznego dzisiejszej Europy Środkowej i Wschodniej.
Źródło: Radio ZET/PAP/mpg.de
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
