Czy testament może stracić ważność? To może "anulować" wolę zmarłego
Co decyduje o ważności testamentu i czy dokument ten może stracić ważność? Wbrew powszechnej opinii, sporządzenie testamentu i przekazanie ostatniej woli nie zawsze w sposób ostateczny rozwiązuje problemy i komplikacje spadkowe, a także nie wyklucza powstawania sporów na tym tle. Jest kilka kwestii, które sprawiają, że wola zmarłego może być niejako "anulowana". Co ma na to wpływ?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie typy testamentów są powszechne i czym się różnią.
- Które wymogi formalne decydują o ważności testamentu własnoręcznego.
- Dlaczego testament notarialny jest uważany za najbezpieczniejszy.
- Co może spowodować uznanie testamentu za nieważny.
Jakie wymogi decydują o ważności testamentu?
Choć kwestie spadków i ukrytych testamentów często pojawiają się w filmach czy serialach, stając się główną osią intrygi, to jednak sprawy te dotyczą lub będą dotyczyć większości z nas. Z przymrużeniem oka powiedzieć można, że scenariusze, które pisze życie, niejednokrotnie bywają barwniejsze niż te przedstawiane w mydlanych operach. Zazwyczaj jednak sprawa wygląda bardziej prozaicznie. Mimo wszystko wokół tematu testamentów i ich sporządzania narosło wiele mitów. Często zdaje się, że wola zmarłego jest niemal nie do podważenia. Tymczasem istnieje kilka przesłanek, które mogą być podstawą do nieuznania ostatniej woli za wiążącej. Dotyczą one wymogów formalnych oraz materialnych.
Jakie wymogi musi spełniać testament, by był ważny?
Przede wszystkim, aby testament był uznany za ważny, musi spełniać określone wymogi formalne i materialne. To, o jakie wymogi chodzi, wynika z rodzaju testamentu. Są trzy główne typy: testament własnoręczny (holograficzny), testament notarialny oraz allograficzny. Są to tzw. testamenty zwykłe. Rzadszy jest testament ustny, który jest testamentem szczególnym. Testament własnoręczny powinien być w całości napisany odręcznie przez spadkodawcę i opatrzony datą. Bez daty może nie być wiążący. W sądzie rozważa się przede wszystkim czy rzeczywiście dokument został spisany przez testatora.
Stosunkowo najmniej kontrowersji wzbudza testament notarialny, który uznawany jest za najbezpieczniejszy. Jest on sporządzany w formie aktu notarialnego przez notariusza i wymaga obecności spadkodawcy oraz dwóch świadków. Notariusz musi upewnić się, że spadkodawca jest w pełni władz umysłowych i jest świadomy treści testamentu i jego konsekwencji. Z kolei testament allograficzny sporządza się w obecności urzędnika (np. wójta, czy burmistrza) oraz dwóch świadków. Wola wyrażona jest ustnie i spisana przez urzędnika. Na dokumencie spadkodawca składa swój podpis.
Oprócz wymogów formalnych istnieją także wymogi materialne. To one dotyczą świadomości działań spadkodawcy, a także tego, czy testament nie został sporządzony pod wpływem błędu, groźby lub przymusu. Jeśli któraś z tych przesłanek zostanie spełniona, wówczas dokument może być uznany za nieważny.
Jeśli chodzi o testamenty szczególne, należy pamiętać, że tę formę można wybrać tylko wówczas, kiedy nie ma możliwości sporządzenia testamentu zwykłego. Te mają "datę ważności", która trwa 6 miesięcy — jednak nie od sporządzenia, a od ustania okoliczności, z powodu których zwykła forma nie mogła zostać wybrana (o ile spadkodawca żyje a okoliczności się zmieniły).
Jakie są najczęstsze powody nieważności testamentu?
Najczęściej nieważność testamentu orzeka się, jeśli dokument nie spełnia istotnych warunków formalnych. Zwykle np. nie ma daty lub podpisu. Może mieć też nieprawidłową formę — na przykład testament odręczny musi być odręczny, a nie być wydrukowany. Jeśli testament jest sporządzany notarialnie, musi się to odbywać w obecności świadków.
Przygotowując testament, zawsze trzeba zadbać o to, by spełniał on wszystkie wymogi. Najlepiej wybrać jest formę, która jest najbezpieczniejsza i sporządzać dokument "na chłodno", a nie w emocjach. Dobrze przygotowany testament pomoże spadkodawcy rozdysponować majątek, a spadkobiercom uniknąć niepotrzebnych sporów.
Źródło: Radio ZET/biznes.interia.pl/spadkobierca.pl/Kodeks cywilny
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
