Historyczna susza odsłoniła „kamienie głodu”. Ich pojawienie się to zły znak
Europa mierzy się z wyjątkowo suchym okresem, a niski poziom wody w rzekach odsłania przedmioty i miejsca, których normalnie nie widać. Jednym z najbardziej wymownych znalezisk są tzw. „kamienie głodu” na Łabie, których daty sięgają 1707 roku. Nie są to jednak zwykłe kamienie – ich pojawienie się przed wiekami było dla mieszkańców regionu świadectwem tego, jak historyczne susze wpływały na lokalne gospodarki i życie ludzi.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym są „kamienie głodu”.
- Co oznaczają wyryte daty na kamieniach głodu na Łabie.
- Gdzie w Europie spotkać można inne „kamienie głodu”.
Susza odsłoniła „kamienie głodu” na Łabie
Rzeki w Europie spadają do kolejnych, coraz bardziej dramatycznych poziomów. W ostatnich dniach Wisła w warszawie osiągnęła poziom zaledwie 103 cm. Susza uderza w rolnictwo, żeglugę i turystykę, a niski poziom wód coraz mocniej wpływa także na przyrodę. Na początku sierpnia Węgry zdecydowały o wyłączeniu elektrowni atomowej Paks z powodu niskiego poziomu Dunaju. W Polsce przez brak wody ograniczono pracę dwóch elektrowni Enei, choć Miłosz Motyka przekonuje, że Polsce nie grozi blackout, przykład Węgier pokazuje, co upały mogą zrobić w energetyce.
Niski stan wód uderza także w rolnictwo, żeglugę i turystykę. Tymczasem rzeki odsłaniają przed nami niezwykłe świadectwa dawnych susz – tzw. „kamienie głodu”. Są to obiekty znane przede wszystkim z kilku rzek Europy Środkowej, m.in. Renu i Drawy. Nie są to zwykłe kamienie – ich pojawienie się przed wiekami było dla mieszkańców regionu ostrzeżeniem przed nadchodzącymi problemami, związanymi z suszą. Taki kamień działa jak swoisty historyczny wodowskaz – za każdym razem, gdy poziom wody spadał wyjątkowo nisko, pojawiała się możliwość dopisania kolejnej daty. Dziś tzw. hunger stones przypominają o tym, co przed wiekami działo się, kiedy poziom rzek spadał do skrajnie niskich wartości. Brak wody oznaczał wówczas nie tylko problemy z żeglugą, ale przede wszystkim nieurodzaj, wysokie ceny żywności, a w najgorszych przypadkach – głód.
Wyjątkowo bogaty zbiór „kamieni głodu” znaleźć można na Łabie, gdzie zachowało się wiele takich obiektów z oznaczeniami dawnych bardzo niskich stanów rzeki. Jedno z takich miejsc znajduje się w niemieckiej Pirnie-Oberpoście i z powodu ostatnich susz ponownie wyłoniło się ponad powierzchnię. To największy znany „kamień głodu” w Niemczech, mający około 5,8 na 3,3 m. Znajdują się tu 24 daty, oznaczające lata, w których poziom Łaby spadł ekstremalnie nisko. Najstarszy wpis pochodzi z 1707 roku.
Co ciekawe, kamienie stały się także źródłem informacji dla współczesnych naukowców. Badania oznaczeń na kamieniach Łaby z lat 1616-2015 wykazały, że większość zaznaczonych poziomów bardzo dobrze odpowiada historycznym pomiarom wodowskazowym. Oznacza to, że można je wykorzystywać do odtwarzania historii susz i wyjątkowo niskich stanów rzek.
Rzeki odsłaniają historię
Łaba nie jest jednak jedyną rzeką, w której zachowały się takie niezwykłe pamiątki. Jeden z najbardziej znanych „kamieni głodu” znajduje się w czeskim Děčínie. To właśnie na nim wyryto słynne i złowieszcze ostrzeżenie: „Jeśli mnie widzisz, płacz”.
Wraz z cofaniem się wody w różnych częściach Europy pojawiają się również wraki, dawne przedmioty czy szczątki zwierząt. W Bułgarii niski poziom Dunaju odsłonił nawet pozostałości mamuta. „Kamienie głodu” są jednak wyjątkowe, bo same w sobie stanowią ostrzeżenie zapisane przez ludzi zmagających się z podobnym problemem w przeszłości.
Źródło: Radio ZET/euronews.com/doaj.org/cp.copernicus.org
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
