Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto będzie musiał pracować w pierwszą wolną Wigilię.
- Jakie wyjątki przewiduje prawo pracy dla poszczególnych branż.
- Jakie konsekwencje grożą pracodawcom za naruszenie przepisów.
Wigilia wolna od pracy
Tegoroczna Wigilia przyniesie długo oczekiwaną zmianę – 24 grudnia po raz pierwszy będzie dniem ustawowo wolnym od pracy. Dla milionów Polaków oznacza to spokojne przygotowania, świąteczną atmosferę i dłuższy odpoczynek. Jednak nie dla wszystkich. Mimo nowego święta część pracowników nadal będzie musiała stawić się w pracy, a w wielu branżach Wigilia pozostanie jednym z bardziej wymagających dni w roku.
Decyzję o wpisaniu 24 grudnia do katalogu dni wolnych od pracy podpisał prezydent Andrzej Duda jeszcze w 2024 roku. Tym samym Wigilia dołączyła do listy najważniejszych świąt państwowych i kościelnych, takich jak 1 stycznia, 11 listopada czy 25–26 grudnia. Zmiana była szeroko popierana społecznie – według badania SW Research aż 74 proc. Polaków chciało, aby Wigilia stała się oficjalnym dniem wolnym.
Dla większości pracowników oznacza to dodatkowy, pełnopłatny dzień odpoczynku. Dla osób zatrudnionych w handlu – zamknięte galerie, supermarkety i duże sklepy, które dotąd funkcjonowały w skróconych godzinach.
Kto mimo wszystko będzie pracować 24 grudnia?
Choć nowy przepis obejmie szeroką grupę zatrudnionych, prawo przewiduje liczne wyjątki. W wielu miejscach praca musi trwać, bo przerwanie działalności zagrażałoby bezpieczeństwu, zdrowiu lub ciągłości usług publicznych.
Służby państwowe i ratunkowe
Dotyczy to m.in.:
- akcji ratowniczych i usuwania awarii,
- służb mundurowych,
- szpitali i placówek zapewniających całodobową opiekę,
- zakładowych straży pożarnych.
To właśnie te grupy – podobnie jak w każde święta – będą czuwać nad bezpieczeństwem reszty społeczeństwa.
Branże, które pracują w systemie zmianowym
W Wigilię muszą pracować także:
- pracownicy ruchu ciągłego (np. energetyka, część zakładów przemysłowych),
- pracownicy transportu: komunikacja miejska, kolej, lotniska,
- osoby odpowiedzialne za niezbędne remonty lub utrzymanie infrastruktury.
Gastronomia, hotele, instytucje kultury i ośrodki wypoczynkowe
Choć większość firm będzie zamknięta, miejsca związane z obsługą turystów i gości nadal będą działać. Restauracje, hotele czy niektóre placówki kultury mogą świadczyć usługi normalnie.
Wyjątki w handlu – kto może otworzyć sklep?
Nowy dzień wolny nie oznacza całkowitego zakazu działalności. Pracować w Wigilię mogą m.in.:
- stacje paliw,
- apteki,
- kwiaciarnie, kioski i punkty z prasą,
- piekarnie, cukiernie i lodziarnie,
- sklepy na dworcach, lotniskach, w hotelach,
- sklepy prowadzone osobiście przez właściciela,
- sklepy internetowe, automaty sprzedażowe, punkty pocztowe.
Co ważne – jeśli pracownik wykonuje pracę zgodnie z wyjątkami przewidzianymi prawem, pracodawca musi oddać mu inny dzień wolny – zwykle do 31 grudnia. Dotyczy to jednak tylko osób pracujących na umowie o pracę.
Surowe kary dla pracodawców
Ustawodawca przewidział wysokie sankcje:
- do 30 000 zł za nielegalne zlecenie pracy w Wigilię poza branżą handlową,
- do 100 000 zł za zmuszanie pracownika do pracy w handlu mimo zakazu.
Państwowa Inspekcja Pracy zapowiada kontrole, szczególnie w małych placówkach detalicznych.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET