Czym jest impeachment? Jak działa i czy obowiązuje w Polsce?
Impeachment jest specyficzną procedurą dotyczącą postawienia głowy państwa w stan oskarżenia. Wyjaśniamy, jak przebiega to działanie i czy jest możliwe w Polsce.
- Impeachment to popularna szczególnie w krajach anglosaskich procedura postawienia głowy państwa w stan oskarżenia
- Obecnie zagadnienie jest istotne przede wszystkim w kontekście wydarzeń w Korei Południowej
- Kwestię możliwości postawienia prezydenta w stan oskarżenia precyzuje w Polsce Konstytucja
Impeachment: co to jest? Jak działa?
Impeachment wywodzi się z parlamentarnych tradycji anglosaskich. Działanie może być stosowane tylko w obliczu istnienia potwierdzonych zarzutów, że osoba demokratycznie powołana na stanowisko dokonała poważnego naruszenia prawa. Do takich wniosków dochodzi zwykle specjalna komisja parlamentarna badająca różne materiały i przesłuchująca świadków. Po przedstawieniu wyników parlament podejmuje decyzję, czy pozbawi osobę urzędu.
Wśród głów państw, które doświadczyły impeachmentu, są m.in. Rolandas Paksas (Litwa, 2004 r. - pierwszy europejski prezydent odwołany ze stanowiska w tym trybie), Dilma Rousseff (Brazylia, 2016 r.) i Park Geun-hye (Korea Południowa, 2016 r.). Jedna z najgłośniejszych sytuacji związanych z impeachmentem miała związek z Richardem Nixonem i słynną aferą Watergate. Do postawienia w stan oskarżenia jednak nie doszło, bo Nixon sam zrezygnował z pełnionego urzędu i miesiąc później został ułaskawiony przez swojego następcę Geralda Forda.
Obecnie impeachment jest szczególnie istotnym zagadnieniem w życiu politycznym Korei Południowej. W grudniu 2024 r. doszło do dwóch procedur. Pierwsza dotyczyła Jun Suk Jeola, który na początku miesiąca ogłosił stan wojenny, po czym po kilku godzinach go odwołał. Uznano to za poważne naruszenie zapisów konstytucyjnych. Zgromadzenie Narodowe zagłosowało za impeachmentem. 14 grudnia Jun Suk Jeol został zawieszony do czasu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Obowiązki prezydenckie przejął premier Han Duk Su, którego większość parlamentarzystów odwołała zaledwie dwa tygodnie później – 27 grudnia (powodem był brak natychmiastowego mianowania sędziów na wolne stanowiska w Trybunale Konstytucyjnym). Polityk poinformował, że przyjmuje decyzję deputowanych i ustąpi ze stanowiska pełniącego obowiązki prezydenta w celu „uniknięcia politycznego chaosu”.
Impeachment. Czy jest możliwy w Polsce?
Polskie prawo nie przewiduje rozwiązania jasno nazywanego w przepisach impeachmentem, ale pozwala na pociągnięcie prezydenta do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. Za co miałaby odpowiadać wówczas głowa państwa? 145. Konstytucji precyzuje: „Prezydent Rzeczypospolitej za naruszenie Konstytucji, ustawy lub za popełnienie przestępstwa może być pociągnięty do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu”.
Wówczas postawienie w stan oskarżenia może nastąpić za pomocą uchwały Zgromadzenia Narodowego podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków na wniosek co najmniej 140 członków. Jeżeli procedura (w praktyce wyjątkowo trudna do zrealizowania) zostanie wdrożona, a uchwała o postawieniu prezydenta Rzeczypospolitej w stan oskarżenia podjęta, sprawowanie urzędu przez dotychczasową głowę państwa ulega zawieszeniu.
Źródło: Radio ZET/sejm.gov.pl/PAP/bezprawnik.pl/polsatnews.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z wąsem w ciemnym ubraniu, poważny wyraz twarzy, patrzy w dal.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/08/24/fc6ea67d/2460160-179x101-77c7a55b99.jpg "Salvador del Solar w serialu "Sto lat samotności"")
