Zmiana czasu wykańcza po cichu. Lekarze mówią, jaką cenę płacimy za przestawianie zegarków
Zmiana czasu na zimowy to tylko cofnięcie wskazówek zegara, ale dla organizmu - prawdziwa rewolucja. Na liście możliwych skutków: rozdrażnienie, kiepski sen, a u osób przewlekle chorych nawet znaczne pogorszenie stanu zdrowia. W rozmowie z Radiem ZET lekarze wyjaśniają, kto odczuje tę zmianę najmocniej i dlaczego lepiej byłoby pozostać przy jednym czasie przez cały rok.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kiedy zmieniamy czas na zimowy w 2026 roku.
- Jakie dolegliwości może wywołać zmiana czasu.
- Jak zadbać o sen i samopoczucie po przestawieniu zegarków.
Lekarze: zmiana czasu to szok dla organizmu. Skutki można odczuwać tygodniami
W nocy z 24 na 25 października 2026 r. nastąpi zmiana czasu na zimowy. Cofniemy zegarki z godz. 3.00 na 2.00, zyskując dodatkową godzinę na sen. Nie wszyscy jednak obudzą się rano wypoczęci. Przestawieniu codziennego rytmu mogą towarzyszyć problemy ze snem, nadmierna senność, poddenerwowanie i stres. U osób przewlekle chorych mogą nasilić się również dotychczasowe dolegliwości.
- Nasz organizm nie jest przystosowany do takich zmian. Funkcjonujemy w określonym rytmie dobowym: chodzimy do pracy, najczęściej wstajemy o tej samej porze. Dlatego przesunięcie o godzinę jest bardzo dużym szokiem dla organizmu. Jedni przystosują się w ciągu trzech dni, inni nawet po miesiącu nie mogą dojść do siebie - mówi Radiu ZET Małgorzata Kwiatkowska, specjalistka chorób płuc i medycyny rodzinnej.
Szczególnie trudne może być to dla pacjentów, których codzienne funkcjonowanie wyznaczają stałe godziny snu i przyjmowania leków.
- Zakłócenie tego porządku może wiązać się z nieprzespanymi nocami, nasileniem duszności, większym stresem i poddenerwowaniem - wskazuje lekarka.
Większe obciążenie w związku ze zmianą czasu mogą odczuwać także osoby z chorobami neurodegeneracyjnymi, w tym chorobą Parkinsona i Alzheimera.
- Taka minimalna, kosmetyczna zmiana może być nieodczuwalna dla osób zdrowych. Może jednak wyraźnie pogorszyć samopoczucie osób z problemami ze snem, z krążeniem czy chorobami neurozwyrodnieniowymi, takimi jak choroba Parkinsona i choroba Alzheimera. Mówimy tu oczywiście o wczesnych stadiach, kiedy te osoby nadal funkcjonują społecznie - mówi Radiu ZET prof. Konrad Rejdak, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 4 w Lublinie, członek Rady Programowej Europejskiej Akademii Neurologii.
Brak światła zakłóca działanie zegara biologicznego
Po przejściu na czas zimowy, gdy dni staną się krótsze, wiele osób będzie wychodzić z domu i wracać po ciemku, a jasną część dnia spędzać w pomieszczeniach przy sztucznym oświetleniu. Tymczasem światło jest jednym z najważniejszych bodźców regulujących nasz zegar biologiczny.
Jak wyjaśniają eksperci, szczególne znaczenie ma światło poranne, które pomaga dostosować pory snu i czuwania do cyklu dnia i nocy. Przestawienie zegarków przesuwa godziny naszych obowiązków względem tego naturalnego cyklu. Organizm potrzebuje jednak więcej czasu, by dostosować się do nowego harmonogramu.
Zmiana czasu nam nie służy. Dlaczego lepiej zrezygnować z przestawiania zegarków?
Sezonowe przestawianie zegarków oznacza, że dwa razy w roku organizm musi dostosowywać się do przesuniętych godzin snu i codziennych aktywności. Eksperci z Amerykańskiej Akademii Medycyny Snu od dawna postulują rezygnację ze zmiany czasu. Polska również zaproponowała w UE pilotaż stałego czasu letniego.
- W pełni popieram taką ideę - mówi prof. Rejdak. - Wpisuje się to w strategię promocji zdrowia mózgu. Pamiętajmy, że sen ma tu fundamentalne znaczenie i jest ściśle związany z ryzykiem wielu chorób. Cykliczne przestawianie zegarków zakłóca nasz rytm dobowy. Obecnie mówimy o całej epidemii zaburzeń snu w społeczeństwie - bezsenności, ale i nadmiernej senności. Taka, wydawałoby się, kosmetyczna zmiana o godzinę może jeszcze dodatkowo zaburzyć ten rytm. Potrzeba czasami tygodnia, albo i więcej, by wrócić do właściwego rytmu snu - argumentuje.
Pozostanie przy jednym czasie nie rozwiąże wprawdzie wszystkich problemów z nocnym odpoczynkiem, ale usunie jeden z istotnych czynników, które mogą go zakłócać - podkreślają zgodnie nasi rozmówcy.
Jak łagodniej przejść zmianę czasu? Eksperci podkreślają, że nie ma jednego sposobu, który sprawdzi się u wszystkich. Warto jednak zadbać o odpoczynek i regenerację oraz wybrać zajęcia, które pomagają się wyciszyć. Przed snem odłożyć telefon, a w ciągu dnia znaleźć chwilę na spacer w naturalnym świetle.
Źródło: Radio ZET