Groźny kleszcz pojawił się w Polsce. Przeleciał z ptakami tysiące kilometrów
Wędrowne kleszcze to “pasażerowie na gapę”. Na skórze ptaków mogą przemierzyć nawet 5 tys. kilometrów od miejsc, w których występują w sposób naturalny. Są w stanie przetrwać zimę, roznosząc niebezpieczne patogeny. W ten sposób niebezpieczny gatunek kleszcza pojawił się w Polsce.
Egzotyczne kleszcze w Europie. “Zagrożenie dla ludzi i zwierząt”
W Środkowej i Europy Północnej pojawił się problem obecności egzotycznych kleszczy. Od kilku lat obserwowane są choćby kleszcze Hyalomma, typowe dla Afryki czy południowo-wschodniej Azji. Hyalomma mogą uczestniczyć w przenoszeniu wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHFV) i innych patogenów, mogących stwarzać zagrożenia dla ludzi i zwierząt, domowych oraz gospodarskich. Larwy Hyalomma roznoszone są przez migrujące ptaki. Dorosłe kleszcze notowano np. w Polsce (10 oficjalnie potwierdzonych osobników), Niemczech, Czechach, Słowacji i Szwecji.
W nowym badaniu opublikowanym na łamach pisma “Frontiers” sprawdzano rozpowszechnienie kleszczy na ptakach migrujących wzdłuż Zatoki Meksykańskiej. Gdy u ptaków znajdywano kleszcze, naukowcy usuwali je i konserwowali do późniejszych analiz DNA, aby potwierdzić gatunek i sprawdzić, czy są nosicielami mikroorganizmów. Ptaki podzielono na trzy kategorie: miejscowe, migrujące na krótki i na długi dystans.
Następnie badacze stworzyli mapę zasięgu geograficznego różnych gatunków, aby zrozumieć, skąd mogły przynieść kleszcze. W efekcie ustalili, że te pasożytnicze pajęczaki mogły się przemieszczać na odległość nawet 5 tys. km. Łącznie przebadano niemal 15 tys. ptaków: w tej grupie zebrano 421 kleszczy. Wśród bakterii, jakie przenosiły, powtarzała się Francisella i różne gatunki riketsji. U ludzi mogą one wywoływać choroby, w tym gorączkę plamistą.
Kleszczy będzie coraz więcej. To skutek zmian klimatycznych
Kleszcze, które pasożytują na ptakach wędrownych, dawniej nie były w stanie trwale opanować nowych terenów. Teraz, ze względu na zmiany klimatyczne, łatwiej jest im przetrwać, rozmnażać się i rozpowszechniać w nowych okolicach. To zaś oznacza, że nowe tereny opanowują również ich patogeny. Jak ostrzegają naukowcy, oznacza to ryzyko pojawienia się całkiem nowych, nieznanych dotąd chorób. Kleszcze określane są bowiem jako wektor chorób. Potrafią przenosić na ludzi i zwierzęta domowe mikroorganizmy chorobotwórcze typowe dla zwierząt dzikich, jak np. krętki wywołujące boreliozę.
“Jeśli na terenach, gdzie gatunki tropikalnych kleszczy dawniej nie mogły przetrwać – dziś warunki stają się bardziej przyjazne - istnieje ryzyko, że razem z nimi pojawią się nowe choroby” – alarmuje dr Shahid Karim z University of Southern Mississippi.
Już teraz jesteśmy świadkami tego procesu: azjatycki kleszcz długorogi (Haemaphysalis longicornis) został po raz pierwszy wykryty w New Jersey w 2017 roku, a od tej pory znaleziono go już w 14 innych stanach USA. To dopiero początek. Jeśli kleszcze będą w stanie utrwalić swoją populację w USA, staną się dodatkowymi wektorami patogenów już obecnych w tym kraju.
"Geograficzne rozmieszczenie wielu gatunków kleszczy zmienia się gwałtownie. Jeśli chodzi o niektóre migrujące egzotyczne kleszcze, to na północnych granicach zasięgu ich 'wędrówek' ocieplenie globalne może tworzyć warunki podobne do miejsc, w których występują one naturalnie. Jeśli oprócz cieplejszego klimatu będą tam obecne odpowiednie gatunki kręgowców – żywicieli, by kleszcz mógł przejść przez wszystkie fazy rozwoju – wówczas wzrasta ryzyko jego trwałej obecności na nowym terenie” – zauważa dr Lorenza Beati z Georgia Southern University, współautor badania.
To dopiero początek badań. Naukowcy planują m.in. sprawdzić, czy ptaki nieposiadające w danym momencie kleszczy mogą stanowić rezerwuar mikroorganizmów chorobotwórczych z kleszczami związanych.
Źródło: Radio ZET/PAP/ Karim S, Zenzal TJ Jr, Beati L, Sen R, Adegoke A, Kumar D, Downs LP, Keko M, Nussbaum A, Becker DJ, Moore FR. Ticks without borders: Microbial communities of immature Neotropical tick species parasitizing migratory landbirds along northern Gulf of Mexico. bioRxiv [Preprint]. 2023 Oct 24:2023.10.22.563347. doi: 10.1101/2023.10.22.563347. PMID: 37961388; PMCID: PMC10634713.
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Kadr z filmu](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/80e92168/2500708-179x101-b73f211627.png "Kadr z filmu "Galimatias, czyli kogel-mogel II"")
