Straciliśmy 3 miliardy lat historii ewolucyjnej. "Odcięcie gałęzi życia"
“W ciągu ostatnich 130 tysięcy lat ludzie doprowadzili do wyginięcia kilkuset gatunków ptaków, co spowodowało znaczny ubytek różnorodności w tej grupie zwierząt i doprowadziło do utraty 3 miliardów lat historii ewolucyjnej” –wynika z badania opublikowanego w „Science”.
Każdy gatunek niesie za sobą historię ewolucyjną
Od dobrze udokumentowanego dodo, który wyginął w XVII w., po uznanego za wymarły w 2023 r. śpiewającego ptaka o nazwie reliktowiec mały (w języku hawajskim Kaua'i 'ō'ō) - naukowcy mają niepodważalne dowody na to, że od czasów późnego plejstocenu, czyli momentu, kiedy ówcześni ludzie zaczęli rozprzestrzeniać się po świecie, co najmniej 600 gatunków ptaków wyginęło w wyniku działalności człowieka.
Badacze z University of Birmingham, wykorzystując kompleksowy zbiór danych o wymarciach ptaków, sprawdzili, jaki wpływ miało to na planetę. Wnioski są przygnębiające: antropogeniczne wyginięcia ptaków od początku istnienia człowieka do dnia dzisiejszego spowodowały utratę ok. 3 miliardów lat unikalnej historii ewolucyjnej i 7 proc. globalnej różnorodności funkcjonalnej. To znacznie więcej, niż sądziliśmy dotychczas.
Jak podkreślają autorzy pracy, każdy gatunek jest w przyrodzie potrzebny; ma swoją rolę w ekosystemie.
„Jeśli chodzi o ptaki, to niektóre z nich kontrolują populacje szkodników, zjadając je, inne - padlinożerne - przetwarzają martwą materię, jeszcze inne jedzą owoce i rozsiewają nasiona, umożliwiając wzrost kolejnym roślinom zielnym czy drzewom. Są nawet takie, np. kolibry, które pełnią rolę zapylaczy. Kiedy któryś z tych gatunków wymiera, ważna funkcja, jaką pełnił, czyli różnorodność funkcjonalna, umiera wraz z nimi” - powiedział dr Tom Matthews, główny autor publikacji.
Jak dodał, poza różnorodnością funkcjonalną, definiowaną jako zakres czynności, które organizmy wykonują w swoich ekosystemach, każdy gatunek niesie ze sobą również pewną historię ewolucyjną.
„Dlatego, kiedy ten gatunek wyginie, jest to w zasadzie jak odcięcie gałęzi z drzewa życia na naszej planecie; cała powiązana z nim różnorodność filogenetyczna również zostaje utracona” – zaznaczył.
Antropogeniczne wyginięcia ptaków. Co stanie się z planetą?
Biorąc pod uwagę szeroki zakres ważnych ekologicznych ról pełnionych przez ptaki, utrata ich różnorodności funkcjonalnej prawdopodobnie będzie miała daleko idące konsekwencje dla całej planety: procesu tego nie da się odwrócić. Będzie to, zdaniem autorów badania, obejmować zmniejszone zapylanie kwiatów, zmniejszone rozsiewanie nasion, załamanie kontroli nad populacjami owadów (w tym wielu szkodników i wektorów chorób), a także zwiększenie liczby ognisk epidemii spowodowanych mniejszym spożyciem padliny.
„Nasze odkrycia podkreślają pilną potrzebę zrozumienia i przewidywania wpływu przeszłych wymierań antropogenicznych na funkcjonowanie ekosystemu, aby przygotować się na skalę oczekiwanej przyszłej utraty gatunków, która według prognoz wyniesie 1000 gatunków ptaków w ciągu najbliższych dwóch stuleci. Zebrane przez nas informacje są niezbędne do ustalenia skutecznych celów dla globalnych strategii ochrony, a także opracowania działań na rzecz odbudowy ekosystemów i ich ponownego zdziczenia” – podsumował dr Matthews.
Źródło: Radio ZET/ Thomas J. Matthews et al. ,The global loss of avian functional and phylogenetic diversity from anthropogenic extinctions.Science386,55-60(2024).DOI:10.1126/science.adk7898
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
