“Szczęście w wątrobie”. Wiedzieli o tym już w starożytności
Analiza starożytnych tekstów ujawniła olbrzymie różnice w postrzeganiu emocji przez mieszkańców starożytnej Mezopotamii i współczesnego człowieka. Asyryjczycy i Babilończycy szczęście lokalizowali w wątrobie, a gniew w stopach. To, że emocje silnie wpływają na konkretne narządy, potwierdzają również dzisiejsze badania.
- W magazynie iScience ukazały się wyniki badań fińsko-niemieckiego zespołu, który odkrył, jak emocje umiejscawiali w ciele ludzie przed tysiącami lat.
- Mimo wielu podobieństw w odczuwaniu emocji kiedyś i dziś różnią się opisy dotyczące m.in. miłości.
- W niektórych kulturach za siedzibę ludzkiej duszy uważana była… wątroba.
Powstała starożytna mapa emocji. Tak opisywano uczucia 3 tys. lat temu
O tym, że emocje uruchamiają konkretne mechanizmy w ludzkim ciele, wiedziano już w starożytności. Ludzki organizm jest ściśle związany z umysłem i każdego dnia reaguje na to, co przeżywamy. Choć w czasach starożytnych anatomię pojmowano raczej w przybliżeniu, już wtedy uczucia były nierozłączne z ciałem. Rozlewające się po ciele ciepło w reakcji na szczęście albo pulsowanie w skroniach, gdy ogarnia nas wściekłość – zwykle większość ludzi z danymi częściami ciała wiąże podobne emocje. Okazuje się jednak, że dawniej odczuwano je inaczej
– Asyryjczycy i Babilończycy odczuwali szczęście w wątrobie, zazdrość wywoływała u nich reakcję w nogach. Gniew Mezopotamczyków manifestował się w stopach – stwierdzili naukowcy z fińskiego Uniwersytetu Aalto na podstawie analizy starożytnych tekstów.
Pierwsza mapa emocji powstała już w 2018 roku. Na podstawie badań aktywności mózgu i ankiet wypełnionych przez ponad tysiąc uczestników naukowcy stwierdzili, że konkretne emocje odczuwamy w tych samych obszarach ciała bez względu na przynależność etniczną albo kulturową. I tak miłość albo rozpacz po stracie kogoś bliskiego kojarzymy zwykle z sercem, a stres wywołuje skurcze żołądka. Teraz w magazynie iScience opublikowano wyniki badań fińsko-niemieckiego zespołu. Badacze sprawdzili, jak emocje umiejscawiali w ciele ludzie przed tysiącami lat.
“Ucieleśnienie emocji”. Naukowcy przeanalizowali ponad milion słów
W badaniu wzięto pod lupę starożytną Mezopotamię. Zgłębiali teksty klinowe powstałe między 934 a 612 r. p.n.e. – czyli z czasów Asyrii i państwa nowobabilońskiego (Chaldei). Przeanalizowali ok. milion słów napisanych w powszechnym wówczas na Bliskim Wschodzie języku akadyjskim (chaldejskim), szukali wzmianek o emocjach i ich odczuwaniu. Odkryte w ten sposób informacje naukowcy nanieśli na mapy ciała stworzone dla różnych emocji – m.in. miłości, złości i strachu.
– Nawet w tamtych czasach ludzie w przybliżeniu rozumieli anatomię, na przykład pojmowali znaczenie serca, wątroby i płuc – wyjaśniła współautorka pracy, prof. Saana Svärd z Uniwersytetu w Helsinkach, ekspertka w dziedzinie historii i kultury Bliskiego Wschodu.
Okazuje się, że wiele konkretnych emocji łączymy z podobnymi częściami ciała (naukowcy nazywają to „ucieleśnieniem emocji”), co ludzie ok. 3 tys. lat temu. Już wtedy za pozytywne emocje odpowiadało serce, a strach i niepokój z żołądkiem. Jest jednak jedna ważna różnica…
Wątroba jako siedziba ludzkiej duszy
Mapy emocji współczesnych ludzi i mieszkańców Bliskiego Wschodu sprzed 3 tys. lat nie pokrywają się całkowicie.
– Starożytna mezopotamska mapa szczęścia i miłości jest dość podobna do współczesnej, ale wyraźnie różni je wątroba. Ten organ był uważany za siedzibę duszy w niektórych kulturach, być może ze względu na jej duży rozmiar – zaznacza dr Juha Lahnakoski z niemieckiego Centrum Badawczego Jülich.
Miłość w wątrobie umiejscawiali też Asyryczycy i Babilończycy. Zauroczeniu towarzyszyła również “słabość nóg”. Miłość romantyczna była raczej wiązana z tułowiem i głową.
Zdaniem autorów opracowania trudno dziś stwierdzić, skąd wzięły się emocjonalne skojarzenia z różnymi częściami ciała i czy można je dziedziczyć po przodkach lub przejmować z innych kultur.
Źródło: Radio ZET/Lahnakoski JM, Bennett E, Nummenmaa L, Steinert U, Sams M, Svärd S. Embodied emotions in ancient Neo-Assyrian texts revealed by bodily mapping of emotional semantics. iScience. 2024 Dec 4;27(12):111365. doi: 10.1016/j.isci.2024.111365. PMID: 39758986; PMCID: PMC11700638/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
