Masz słupy energetyczne na działce? Możesz dostać odszkodowanie
Odszkodowanie za słupy energetyczne, czyli tzw. służebność przesyłu, to w Polsce temat wciąż dość mało popularny. Tymczasem w grę mogą wchodzić spore sumy. Jak się za to zabrać i kto ma szansę na odszkodowanie?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Co to jest służebność przesyłu i jakie ma znaczenie dla właścicieli działek
- Jakie są kryteria przyznawania odszkodowania za słupy energetyczne
- Kiedy właściciele działek mogą ubiegać się o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu
- Jakie kroki należy podjąć, aby uzyskać odszkodowanie za słupy na działce
Odszkodowanie za słupy na działce. Komu przysługuje?
Od 2008 roku w polskim ustawodawstwie funkcjonuje pojęcie służebności przesyłu, które pozwala przedsiębiorstwom energetycznym, gazowym czy ciepłowniczym (i nie tylko) na korzystanie z określonego obszaru na prywatnej nieruchomości w celu obsługi urządzeń przesyłowych, które się na tym gruncie znajdują. Oznacza to tyle, że jeśli na działce znajdują się na przykład słupy energetyczne, to zakład, który jest ich właścicielem, może na posesję wjechać, by wykonać potrzebne prace - na przykład naprawcze czy modernizacyjne.
W praktyce obecność słupów energetycznych, szczególnie średniego i wysokiego napięcia, wiązać się może ze sporymi ograniczeniami w korzystaniu z własnej nieruchomości. Zakład, będący właścicielem linii, ma prawo wykonać prace konserwacyjne i musi mieć swobodny dostęp do linii. W ten sposób już sama obecność słupów i przewodów wyklucza tę część działki z użytkowania. Do tego jest też tzw. pas ochronny po bokach sieci, który jeszcze zwiększa obszar wyłączony z użytkowania. Od czasu wyodrębnienia w prawie przepisów, związanych ze służebnością przesyłu, właściciele takich nieruchomości mogą domagać się od właściciela linii stosownego odszkodowania. Tu kluczowe znaczenie ma to czy istnieje udokumentowany tytuł prawny do korzystania z gruntu. Może to być decyzja, umowa czy wpis do księgi wieczystej. Jeśli przedsiębiorstwo nie jest w stanie się na taki dokument powołać, wówczas może to otwierać drogę do odszkodowania.
Odszkodowanie za służebność przesyłu i bezumowne korzystanie z gruntu
Jeśli właściciel słupów i linii energetycznej nie ma tytułu prawnego, który upoważnia go do korzystania z gruntu, wówczas właściciel nieruchomości, a niekiedy także użytkownik wieczysty, może wystąpić o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu, będące formą rekompensaty za dotychczasowe lata bezumownego korzystania. To jednak nie wszystko, bo właściciel działki może przede wszyskim wystąpić o ustanowienie służebności przesyłu. W drodze tych formalności zakład energetyczny nabędzie formalne prawo do korzystania z gruntu za stosoną opłatą, jednakże właściciel ieruchomości zachowuje prawo własności. Wysokość tej opłaty uzależniona jest od szeregu czynników, jednak przede wszystkim związana jest z długością i szerokością linii i jej pasa ochronnego.
To, ile oszkodowania za słupy energetczne można dostać, zwykle ustalane jest przez biegłego rzeczoznawcę. Zazwyczaj opłata jest jednorazowa, a pod uwagę bierze się kwestia, takie jak:
- rodzaj i parametry urządzeń przesyłowych oraz szerokość pasa eksploatacyjnego - czyli czy jest to wysokie, średnie czy niskie napięciae,
- przeznaczenie działki i jej potencjał zabudowy - na przykład czy to ziemia budowlana, rolna itp.
- lokalizacja nieruchomości i ceny rynkowe w okolicy.
Istotną sprawą może być też sposób usytuowania urządzeń na działce i skala faktycznych utrudnień. Na przykład jeśli urządzenia znajdują się po środku działki, wówczas konieczne jest też ustanowienie drogi dojazdu dla pojazdów, przy pomocy których właściciel będzie pracr przy słupach wykonywał. Wówczas taką drogę również należy doliczyć do całej sumy odszkodowania i służebności.
Jak dostać odszkodowani za słupy energtyczne?
Aby rozpocząć działaia w kierunku ustanowienia służebności oraz uzyskania odszkodowania, należy ustalić stan prawny nieruchomości. Podstawą jest sprawdzenie, czy dla urządzeń znajdujących się na działce nie została już ustanowiona służebność przesyłu albo czy przedsiębiorstwo przesyłowe dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do korzystania z gruntu. W tym celu należy przejrzeć księgę wieczystą oraz dokumenty dotyczące budowy sieci. Kolejnym krokiem jest zebranie podstawowych materiałów, na przyklad mapy z przebiegiem urządzeń, wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ip.. Następnie warto zlecić wstępną analizę rzeczoznawcy majątkowego, który oszacuje możliwe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu albo wysokość odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Mając te informacje należy wystąpić do przedsiębiorstwa przesyłowego z pisemnym wezwaniem do uregulowania stanu prawnego, czyli do zawarcia umowy i zapłaty wynagrodzenia lub do zapłaty odszkodowania za dotychczasowe korzystanie z gruntu. Na tym etapie często dochodzi do negocjacji. Jeżeli nie przyniosą one efektu, kolejnym krokiem jest złożenie wniosku do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem albo pozwu o zapłatę odszkodowania. W postępowaniu sądowym kluczowe znaczenie ma opinia biegłego, dlatego wcześniejsze przygotowanie dokumentów i rzetelna wycena znacząco zwiększają szanse na korzystne rozstrzygnięcie.
Należy pamiętać, że przedsiębiorstwo energetyczne może nabyc tytuł do korzystania z gruntu przez zasiedzenie. Może to być 20 lub 30 lat użytkowania, zależnie od tego, czy jest to działanie w dobrej czy złej wierze.
Źródło: Radio ZET/forsal.pl/piib.org.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
