Koniec popularnej praktyki, pierwszy taki Black Friday. Nowy zakaz uderzy w sklepy

Pierwszy Black Friday z nowym unijnym zakazem. Jak sklepy poradzą sobie z falą zwrotów?

Zwroty po Czarnym Tygodniu od lat stanowią jedno z ważniejszych wyzwań operacyjnych i finansowych dla branży e-commerce. Konsumenci mają 14 dni na odstąpienie od umowy bez podania przyczyny, a sezonowe promocje - sprzyjające kupowaniu kilku rozmiarów „na próbę” - dodatkowo pogłębiają problem. Według szacunków Europejskiej Agencji Środowiska z 2024 r., do sprzedawców wraca średnio co piąte ubranie kupione przez internet, a w przypadku obuwia odsetek ten sięga nawet 30 proc.

-To najtrudniejszy czas w logistyce z kilku powodów: dużego wzrostu wolumenu zakupów przy jednoczesnej znaczącej liczbie zwrotów oraz deficytu pracowników, którzy po prostu nie chcą pracować w magazynach. Na to nakłada się presja czasowa klientów, którzy nie chcą czekać na dostawy oraz nowe regulacje - mówi Sławomir Studnicki, Senior Business Developmnet Manager z PSI Polska, firmy dostarczającej oprogramowanie WMS do zarządzania procesami magazynowymi.

Nowe przepisy sprawiają, że w okresie Black Friday szczególnego znaczenia nabiera sposób zagospodarowania produktów, które nie znalazły nabywców. Dotychczas od 22 do 43 proc. odesłanych towarów ze sprzedaży online trafiało do utylizacji, zamiast wrócić na rynek. Tegoroczny 27 listopada i następujące po nim dni pokażą więc, jak przedsiębiorstwa radzą sobie z połączeniem dwóch wyzwań: sprawnej obsługi dużej liczby odesłanych zamówień i konieczności znalezienia dalszego zastosowania dla niesprzedanych produktów.

Koniec z łatwym “czyszczeniem” magazynu

Od 19 lipca 2026 r. duże przedsiębiorstwa działające w UE nie mogą już co do zasady niszczyć niesprzedanej odzieży i obuwia, w tym produktów zwróconych przez klientów. Zakaz nie ogranicza się do spalania czy składowania – obejmuje również m.in. przekazywanie nieużywanych towarów do recyklingu i inne formy odzysku bez odpowiedniego uzasadnienia. Przepisy przewidują obowiązek ujawniania informacji o niesprzedanych produktach konsumenckich, które zostały przekazane jako odpady. Od 2 marca 2027 r. zaczną obowiązywać ujednolicone wytyczne do raportowania tych danych.

Nowe wymogi wynikają z unijnego rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR). Od 2030 r. zakaz obejmie również średnie przedsiębiorstwa, natomiast mikro- i małe firmy pozostają z niego wyłączone. Regulacje dotyczą zatem przede wszystkim największych graczy na rynku mody, takich jak Zalando, H&M Group czy Inditex, a także producentów dóbr luksusowych.

Kosztowny przestój na półce

Towary kupione podczas listopadowych promocji zaczynają wracać do sklepów w szczycie przedświątecznym, gdy sprzedaż jest najintensywniejsza. Każdy produkt trzeba przyjąć, sprawdzić i zdecydować o jego dalszej ścieżce, a równolegle zadbać o obsługę bożonarodzeniowych zamówień. Im dłużej nadające się do sprzedaży ubrania czy buty pozostają poza ofertą, tym większe ryzyko, że nie znajdą nabywcy przed końcem sezonu i konieczna będzie ich dalsza przecena, która dla sprzedawców oznacza utratę części potencjalnych przychodów.

Znaczenie każdego dnia w tym wyścigu z czasem obrazuje kalkulacja ilustracyjna opisana przez TransportMonthly z udziałem ShopReturns, firmy zajmującej się transgraniczną obsługą zwrotów. Płaszcz o pierwotnej cenie 120 euro, przyjęty i ponownie wystawiony do sprzedaży lokalnie w ciągu kilku dni, pozwala odzyskać szacunkowo około 95 euro netto. Jeśli zostaje odesłany do kraju sprzedawcy i wraca do oferty po pięciu tygodniach, kwota spada do około 45 euro. Co ważne, różnica wynosząca ok. 50 euro wynika nie tylko z kosztów transportu, lecz także z większej przeceny i mniejszej szansy sprzedaży przed końcem sezonu.

Redakcja poleca

Tragedia pod Częstochową. Twórca znanej polskiej marki śmiertelnie postrzelony

Pleśń w popularnej wodzie mineralnej. GIS ostrzega przed spożyciem

Zwrócony produkt nie jest bezwartościowy

Według danych przywołanych przez EEA około 70 proc. zwrotów odzieży i obuwia wynika z niedopasowania rozmiaru lub wyglądu produktu do oczekiwań kupującego. Wiele z tych rzeczy może więc ponownie trafić do sprzedaży, wiąże się to jednak z szeregiem czynności po stronie magazynu. Każdy zwrócony egzemplarz trzeba najpierw sprawdzić, a następnie skierować na właściwą ścieżkę - innej obsługi wymaga produkt gotowy do natychmiastowej sprzedaży, innej ten z uszkodzonym opakowaniem.

- Przy dużej liczbie zwrotów firmy tracą podwójnie: na samej obsłudze odesłanych towarów i na czasie, w którym produkty czekają na ponowne wystawienie. Dlatego przedsiębiorstwo powinno w pierwszej kolejności skoncentrować się na artykułach, które wciąż budzą największe zainteresowanie i najszybciej znajdą kolejnego nabywcę. To jest jednak możliwe tylko w zdigitalizowanych magazynach, gdzie w czasie rzeczywistym widać popyt, stany zapasów i status każdego zwróconego egzemplarza. Rozwiązaniem nie jest już zwiększanie zespołu - pracowników brakuje, koszty zatrudnienia rosną, a sezonowe spiętrzenia zamówień i zwrotów i tak przerastają możliwości zespołów. Wyścig z czasem wygrywa się dziś inteligentnymi algorytmami w systemach informatycznych, nie nadgodzinami – mówi Sławomir Studnicki z PSI Polska.

Nie każdy zwrócony produkt opłaca się jednak ponownie wprowadzać do sprzedaży. Koszty naprawy, przepakowania i transportu trzeba zestawić z ceną, jaką można jeszcze uzyskać - a ta maleje z każdym tygodniem, który towar spędza poza półką. Zakaz niszczenia zmienia tę kalkulację z wyboru w obowiązek: przedsiębiorstwa, które dotąd najprościej „czyściły" zapasy, wyprowadzając je z rynku, muszą teraz dla każdego niesprzedanego produktu znaleźć opłacalną ścieżkę odzysku. Te, które już podczas Black Friday zaplanują ten proces - od przyjęcia zwrotu po decyzję o dalszym przeznaczeniu towaru i wesprą go nowoczesnymi narzędziami cyfrowymi - zamienią nowy wymóg w przewagę kosztową.