To jedyna polska tradycja świąteczna na liście UNESCO. "Jedna z najpiękniejszych"
To jedyna polska bożonarodzeniowa tradycja wpisana na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Mowa o szopkarstwie krakowskim, a więc tradycji statycznych szopek świątecznych oraz jasełek związanych z regionem Krakowa i okolic. Ta niezwykła sztuka jest przekazywana z pokolenia na pokolenie począwszy od XIX wieku.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Co charakteryzuje tradycję szopkarstwa w Krakowie.
- Dlaczego krakowskie szopki są szczególne dla lokalnej społeczności.
- Kiedy odbył się pierwszy konkurs szopek w Krakowie.
Krakowskie szopkarstwo istnieje od XIX wieku
Polskie obchody Bożego Narodzenia to tradycja sama w sobie. Mało kto jednak wie, że w Krakowie istnieje zwyczaj, który został wpisany na prestiżową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, mająca na celu ochronę przekazów ustnych oraz wiedzy związanej z danym regionem. Szopkarstwo krakowskie zostało wyróżnione umieszczeniem na liście w 2018 roku i pozostaje jedyną polską bożonarodzeniową tradycją uwzględnioną w zestawieniu.
Pierwsze krakowskie szopki zaczęły powstawać już w XIX wieku. Miniaturowe rzeźby przedstawiające Dzieciątko Jezusa w żłobku zaczęli tworzyć okoliczni murarze i cieśle w okresie wolnym od pracy zimą. "Pierwotnie wykonywaniem szopek trudnili się rzemieślnicy z ówczesnych przedmieść Krakowa, głównie z Krowodrzy i Zwierzyńca. W okresie świąt Bożego Narodzenia chodzili po domach, prezentując swoje dzieła, pełniące wówczas rolę przenośnych teatrzyków" - wyjaśnia Urząd Miasta w Krakowie.
Szopkarstwo szybko zyskało popularność wśród mieszkańców Krakowa. W 1937 roku odbył się pierwszy Konkurs Szopek Krakowskich, podczas którego artyści prezentowali swoje prace na Rynku Głównym. Konkurs odbywa się nieprzerwanie, z wyjątkiem czasu II wojny światowej, co roku w pierwszy czwartek grudnia. "Do środowiska szopkarzy należą przedstawiciele czterech pokoleń, dla których coroczny konkurs na najpiękniejszą szopkę krakowską jest zwieńczeniem kilkumiesięcznych przygotowań i pracy" - czytamy na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
Polska tradycja na liście UNESCO
W 2018 roku szopkarstwo krakowskie zostało wpisane na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. - To prawdziwy zaszczyt, że mam możliwość odbierać wspólnie z reprezentantami szopkarzy, dyrekcji i pracowników Muzeum Krakowa ważny dla nas certyfikat wpisu świadczący, że jedna z najpiękniejszych tradycji Krakowa została wpisana na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO - mówił wówczas Robert Piaskowski, ówczesny pełnomocnika ds. kultury prezydenta Krakowa.
Samo UNESCO w uzasadnieniu umieszczenia szopkarstwa krakowskiego na liście wyjaśnia, że "tradycja ta jest otwarta dla wszystkich, obejmując szerokie grono osób, w tym widzów i gości należących do społeczności miejskiej. Praktyka ta pełni również istotną funkcję edukacyjną, przekazując wiedzę o historii miasta, jego lokalnej architekturze i zwyczajach".
Źródło: Radio ZET/ UM Kraków/ Narodowy Instytut Dziedzictwa/ UNESCO
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
