Matematyka ukryta w kwiatach. Naukowcy rozwikłali zagadkę sprzed 8 tys. lat
Motywy drzew, liści, gałązek, kwiatów, zwielokrotnione i symetrycznie zaaranżowane. Matematyczne myślenie widać w kompozycjach ornamentów sprzed ośmiu tysięcy lat – czytamy na łamach „Journal of World Prehistory”.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak kultura Halaf przyczyniła się do rozwoju matematyki.
- Dlaczego motywy roślinne mogą świadczyć o myśleniu matematycznym.
- Co sugeruje symetria i powtarzalność na ceramice kultury Halaf.
- Które codzienne potrzeby wpływały na rozwój matematycznych pojęć.
Tu zrodziła się nauka o liczbach. Wyrosła z codziennych potrzeb
Matematyka jest obecna w każdym aspekcie naszego życia. Skąd się wzięła? Najnowsze badania dowodzą, że przedstawiciele kultury Halaf w północnej Mezopotamii (ok. 8200-7500 r. p.n.e.) jako pierwsi ozdabiali ceramikę motywami roślinnymi. Kwiaty, gałązki, łodyżki, liście malowane były z niezwykłą starannością. Co więcej, widać tam nie tylko ekspresję artystyczną, ale również matematyczne myślenie. Kompozycje są symetryczne, motywy powtarzają się, dając wielokrotności liczb 4, 8, 16, 32, 64. To sugeruje, że już prehistoryczni rolnicy na Bliskim Wschodzie dysponowali myśleniem matematycznym w zakresie podziału przestrzeni.
Prawdopodobnie związane to było z codziennymi potrzebami, takimi jak dzielenie ziemi czy plonów z uprawianych wspólnie pól. Miało to miejsce na długo przed powstaniem pisma i systemów liczbowych – dowodzą Yosef Garfinkel i Sarah Krulwich z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie.
Od dzikiej natury do geometrycznego ładu
Kultura Halaf to jedna z najwcześniejszych kultur osiadłych w Mezopotamii, która istniała ok. 6200–5500 p.n.e. (czyli ponad 8 tysięcy lat temu) na terenie dzisiejszej północnej Syrii, Turcji i północnego Iraku. Jest znana głównie z ceramiki i wczesnych osad rolniczych. Wcześniejsza sztuka prehistoryczna zawierała przedstawienia ludzi i zwierząt. Sztuka kultury Halaf to moment, gdy pojawiają się motywy roślinne i to w sposób wizualnie wyrafinowany.
Naukowcy badali setki przedmiotów ceramicznych z 29 stanowisk archeologicznych kultury Halaf. Niektóre motywy roślinne były bardziej naturalistyczne, inne zaś bardziej abstrakcyjne. Za każdym razem jednak widać było dążenie do uporządkowanego, geometrycznego przedstawienia motywów.
Źródło: Radio ZET/Garfinkel, Y., Krulwich, S. The Earliest Vegetal Motifs in Prehistoric Art: Painted Halafian Pottery of Mesopotamia and Prehistoric Mathematical Thinking. J World Prehist 38, 14 (2025). https://doi.org/10.1007/s10963-025-09200-9
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
