ZUS będzie weryfikował domowników? Jest projekt ws. kontroli zasiłków
ZUS chce mieć jasny obraz tego, kto naprawdę sprawuje opiekę w domu. Nowy projekt zmian w przepisach o zasiłku opiekuńczym może oznaczać, że świadczenie zostanie cofnięte, jeśli okaże się, że ktoś inny w rodzinie mógł zająć się dzieckiem lub chorym członkiem rodziny.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto będzie mógł stracić prawo do zasiłku opiekuńczego.
- Jakie warunki i wyjątki przewiduje projekt nowelizacji.
- W jaki sposób ZUS planuje przeprowadzać kontrole w gospodarstwach domowych.
ZUS chce kontrolować zasiłek opiekuńczy w domu. Nowe przepisy w konsultacjach
ZUS planuje doprecyzować przepisy dotyczące zasiłku opiekuńczego, tak aby móc cofnąć świadczenie, gdy w domu znajdowała się osoba zdolna do opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny. Jak informuje Forsal, projekt nowelizacji ustawy zasiłkowej jest obecnie w fazie konsultacji i uzgodnień, a szczegóły zmian dopiero będą ustalane.
Sedno propozycji polega na uszczelnieniu oświadczenia we wniosku o zasiłek, w którym ubezpieczony deklaruje, że „nie ma w domu innego domownika zdolnego do opieki”. ZUS będzie mógł zweryfikować te informacje, a jeśli ustali, że ktoś w gospodarstwie domowym realnie mógł przejąć opiekę, świadczenie zostanie cofnięte lub nieprzyznane.
Kontrole obejmą zarówno zwolnienia chorobowe, jak i opiekuńcze. Projekt przewiduje jasne narzędzia i procedury, w tym możliwość żądania dokumentów od pracodawcy czy lekarza, a także formalny protokół kontroli z możliwością odniesienia się przez osobę kontrolowaną.
Kogo dotyczy zasiłek opiekuńczy teraz? Kto nie będzie brany pod uwagę jako „zdolny do opieki”?
Prawo do świadczenia mają osoby zatrudnione na umowę o pracę, które muszą przerwać pracę, aby sprawować opiekę nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny. Warunkiem jest brak innego domownika zdolnego do opieki. Wyjątek dotyczy dzieci do 2 lat – w tym wypadku obecność innych domowników nie wpływa na prawo do zasiłku. Świadczenie to 80% podstawy wymiaru zasiłku, liczonej zwykle z przeciętnego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania opieki. Zasiłek wypłacany jest za każdy dzień, także świąteczny.
Projekt zawiera katalog wyłączeń, czyli osób, których obecność w domu nie przekreśla prawa do zasiłku:
- osoby chore lub całkowicie niezdolne do pracy,
- osoby starsze lub niesprawne,
- prowadzące działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne,
- wracające z nocnej zmiany,
- osoby bez ustawowego obowiązku opieki, które jej odmówiły.
Projekt zakłada, że kontrole będą prowadzone z poszanowaniem prywatności, bez narażania zdrowia osób w domu, a czas ich trwania ograniczony do minimum niezbędnego. ZUS będzie miał prawo do żądania wyjaśnień i dokumentów, by sprawdzić, czy opieka była faktycznie konieczna.
Kiedy ZUS może cofnąć zasiłek?
Prawo do zasiłku może być zakwestionowane, jeśli okaże się, że:
- w domu była osoba zdolna do opieki, nieobjęta wyłączeniami,
- opieka była fikcyjna lub sprawowana przez inną osobę,
- pracownik wykorzystywał zwolnienie w sposób niezgodny z celem (np. wyjazd poza dom).
Co dalej z projektem?
Nowelizacja trafi po konsultacjach do Sejmu, Senatu i na podpis. Dopiero po publikacji w Dzienniku Ustaw przepisy wejdą w życie. Celem zmian jest uszczelnienie systemu świadczeń i zapewnienie, że zasiłki trafiają do osób faktycznie potrzebujących opieki, przy zachowaniu proporcjonalności i minimalnej uciążliwości kontroli.
Źródło: Radio ZET/Forsal
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
