To trzeba wiedzieć na maturze, żeby zdać. Błąd kardynalny i notatka syntetyzująca
Błąd kardynalny to najpoważniejsza pomyłka, z powodu której możemy oblać maturę, ponieważ oznacza utratę wszystkich punktów z rozprawki. Poloniści i egzaminatorzy wytłumaczyli, czym różni się od błędu rzeczowego. Dowiedzieliśmy się także, jak recenzenci CKE definiują notatkę syntetyzującą, która jest nowością na maturze 2023.
Matura 2023 rozpocznie się 4 maja o godz. 9, gdy uczniowie przystąpią do egzaminu z języka polskiego. Przed maturą wyszukują nie tylko możliwe tematy rozprawek lub przecieki, ale też definicje kluczowych pojęć związanych z egzaminem. Jednym z nich jest błąd kardynalny.
Matura 2023. Co to błąd kardynalny, kiedy oblejemy?
Jeśli uczeń popełni w rozprawce błąd kardynalny, zostanie ona oceniona na zero punktów. Czym on jest? Centralna Komisja Egzaminacyjna tłumaczy, że błąd kardynalny to błąd rzeczowy, który świadczy o nieznajomości treści i problematyki obowiązkowej lektury w zakresie fabuły, w tym głównych wątków utworu lub losów głównych bohaterów (np. łączenie biografii różnych bohaterów). Co istotne, błąd kardynalny może dotyczyć wyłącznie lektur obowiązkowych wskazanych w podstawie programowej jako lektury do omówienia w całości (nie we fragmentach).
Polonistka i doświadczona egzaminatorka Izabela Kasperek wytłumaczyła, że błąd kardynalny to taka pomyłka, która zaburza cały tok rozumowania, gdy uczeń tworzy od nowa treść lektury dostosowaną do argumentacji. - (Na przykład - red.) cały akapit, w którym Jacek Soplica vel ksiądz Robak według osoby piszącej nie żył, a jego przygody przeżywał Stolnik wraz z Gerwazym do spółki. To jest dowód na to, że ta osoba nawet do tego “Pana Tadeusza” nie zajrzała - mówiła Kasperek w filmie na swoim kanale na YouTubie – "Wiedza z wami". Błędem kardynalnym nie będzie więc pomylenie nazwiska głównego bohatera.
ZOBACZ TAKŻE: Matura 2023. Ile trwa polski, matematyka, angielski? [Harmonogram, czas, zasady]
Nauczyciele mówią, że w praktyce rzadko się zdarza, by uczniowi przyznano zero punktów za całą pracę pisemną z powodu jednego błędu. Zależy to od interpretacji sprawdzającego pracę, który może uznać, że popełniony błąd jest tylko błędem rzeczowym (użycie błędnego imienia lub nazwiska bohatera, pomylenie losów postaci drugoplanowych bądź wątków innych niż główne, błędne przywołanie pojęć lub faktów historycznych).
Notatka syntetyzująca i lektura "z gwiazdką"
Innym ważnym pojęciem są lektury “z gwiazdką”. To potoczna nazwa lektur obowiązkowych, które uczeń ma znać w całości. Warto mieć na uwadze, że w pracy pisemnej otrzymamy zero punktów, tylko jeśli popełnimy błąd dotyczący treści lektury “z gwiazdką”. W przypadku równie rażącej pomyłki, ale odnoszącej się do lektury nieobowiązkowej lub omawianej we fragmentach nam to nie grozi.
Kolejnym ważnym pojęciem jest notatka syntetyzująca, która została wprowadzona w nowej maturze. Jest ona formą zwięzłego przedstawienia informacji istotnych dla danego tekstu lub tekstów. “Jej zredagowanie wymaga dokonania analizy, syntezy, sformułowania uogólnienia na podstawie tekstów, czyli praktycznych umiejętności, które są szczególnie pożądane nie tylko w sytuacjach szkolnych, ale również w karierze zawodowej” - wytłumaczyła recenzentka CKE dr Renata Bryzek.
Jak podała Centralna Komisja Egzaminacyjna, notatka syntetyzująca powinna być:
- rzeczowa: zgodna z treścią obu tekstów,
- zwięzła: licząca od 60 do 90 wyrazów,
- spójna: składająca się z logicznie powiązanych ze sobą zdań,
- sformułowana własnymi słowami: należy stosować m.in. parafrazę, uogólnienie treści, synonimy,
- napisana tekstem ciągłym,
- poprawna językowo, ortograficznie i interpunkcyjnie.
Zadania optymalizacyjne na maturze 2023
Zadania optymalizacyjne to zagadnienie z matematyki, które muszą opanować uczniowie. Polegają one na wyznaczeniu jak najlepszej (najbardziej optymalnej) wartości funkcji w podanym kontekście. Zadania optymalizacyjne - ich przykłady oraz rozwiązania - można znaleźć na stronie Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
RadioZET.pl/CKE
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
