Co z zaległymi pieniędzmi dla seniorów? Konkretne daty wypłat
60 000 zł wyrównania, ponad 1000 zł podwyżki emerytury – seniorzy już 9 miesięcy czekają na zrealizowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie części wcześniejszych emerytur. Właśnie coś drgnęło – MRPiPS zamieściło w centrum prac legislacyjnych rządu informację o projekcie specustawy przeliczeniowej, która ma przyznać poszkodowanym zaległe pieniądze. O jej założeniach opowiedział w podcaście „Biznes. Między wierszami” dr Marcin Wojewódka, prezes Instytutu Emerytalnego.
Wyrok TK w sprawie wcześniejszych emerytur. Kiedy seniorzy odzyskają pieniądze?
Emerytury części seniorów, którzy skorzystali z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przed 2008 rokiem, zostały niesłusznie obniżone - uznał Trybunał Konstytucyjny. - W naszym kraju do 2008 roku istniały wcześniejsze emerytury. Można było złożyć wniosek, mając określone kryteria stażowe, aby przejść na emeryturę wcześniej niż w powszechnym wieku emerytalnym – wyjaśnił dr Wojewódka. Problem pojawił się, gdy w życie weszły przepisy mówiące o tym, że po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i przejściu na „pełną” emeryturę należy odliczyć od tego świadczenia kwot już wypłaconych w ramach wcześniejszej emerytury.
W 2019 roku Trybunał Konstytucyjny (TK) zajął się tą kwestią. Dr Wojewódka zaznaczył, że „w 2019 roku ktoś zauważył ten problem i zaczął batalię sądową. Sprawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego, który przez kilka lat zastanawiał się, co zrobić”. - 4 czerwca 2024 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodności tych przepisów. Powiedział wtedy jasno: w części przypadków nie wolno odliczać tej emerytury wcześniejsze od emerytury powszechnej – wyjaśnił prezes Instytutu Emerytalnego.
Jednakże, mimo tego orzeczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie kwapi się do wypłaty wyrównań. Komentatorzy wskazują, że ZUS oczekuje na oficjalną publikację wyroku, aby móc go zastosować. Dr Wojewódka wyjaśnił tę sytuację, mówiąc: „taki wyrok zgodnie z przepisami powinien być opublikowane w Monitorze Polskim, żeby zacząć obowiązywać” Przyczyną braku publikacji ma być fakt, iż w składzie orzekającym zasiadał sędzia „dubler”. W związku z tym ZUS, jak relacjonował dr Wojewódka, odpowiadał na wnioski seniorów, że nie ma podstawy prawnej do przeliczenia wypłacenia”. Część seniorów skierowała sprawę do sądów, uzyskując różne rozstrzygnięcia.
Rozwiązaniem problemu ma być specjalna ustawa, nad którą pracuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Informacje na temat założeń tej specustawy pojawiły się w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Jak wynika z projektu, ma ona dotyczyć osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę, a prawo do emerytury powszechnej nabyły po 2012 roku, i ich emerytura powszechna została pomniejszona o kwoty pobranych wcześniej świadczeń. Ponowne ustalenie wysokości emerytury powszechnej ma nastąpić bez uwzględniania waloryzacji kapitału początkowego i składek w okresie pobierania emerytury wcześniejszej, do momentu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, i bez pomniejszania o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych. Tak ustalona emerytura powszechna zostanie podwyższona o coroczne waloryzacje.
Specustawa przeliczeniowa. Kto ma dostać pieniądze?
Specustawa ma objąć kobiety urodzone w latach 1954-1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 oraz w 1954 roku, pod warunkiem że prawo do wcześniejszej emerytury nabyli przed 6 czerwca 2012 roku. Osoby te musiały wystąpić o emeryturę powszechną po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego z pomniejszeniem o wcześniejsze emerytury, lub nabyć do niej prawo, ale nie wystąpić z wnioskiem i nadal pobierać wcześniejszą emeryturę.
Ustalenie nowej wysokości emerytury ma nastąpić z urzędu przez organ rentowy. Dla osób, które już wystąpiły o emeryturę powszechną, przeliczenie nastąpi na moment złożenia wniosku, a dla tych, które tego nie zrobiły, w czerwcu 2026 roku. Co istotne, ustawa nie przewiduje wyrównania świadczeń za okresy przeszłe.
Kiedy zatem seniorzy mogą spodziewać się wypłat? Zgodnie z informacjami rządowymi, projekt ustawy ma być procedowany przez Radę Ministrów w trzecim kwartale 2025 roku. - Rząd jasno mówi: wakacje popracujemy, będziemy gotowi w trzecim kwartale tego roku z projektem z projektem ustawy. Przepuścimy go przez konsultacje, społeczne, w przyszłym roku parlament to uchwalił, prezydent podpisze, i w połowie 2026 rok przepisy wejdą w życie – wyjaśnił dr Wojewódka.
Ekspert zwrócił jednak uwagę, że podawane kwoty wyrównań, takie jak 64 000 zł i 1200 zł podwyżki, są uśrednione i pochodzą z danych ZUS z 2023 roku. Rzeczywiste kwoty będą indywidualne i mogą się różnić. Co więcej, grupa potencjalnie uprawnionych zmniejszyła się z przyczyn naturalnych.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
