Koniec starej procedury. Polska wprowadza kartę CUKR. To trzeba wiedzieć
Od maja 2026 roku w Polsce zacznie obowiązywać nowe rozwiązanie, które zmieni sposób legalizacji pobytu części cudzoziemców korzystających dotąd z ochrony czasowej. Zamiast dotychczasowych procedur pojawi się cyfrowa ścieżka przejścia do dłuższego, stabilnego pobytu. System ma uporządkować status prawny i przenieść go w całości do formy elektronicznej.
Z tego artykułu dowiesz się:
- na czym polega karta CUKR i kto może ją otrzymać.
- jak wygląda procedura składania wniosku w systemie MOS.
- jakie prawa i obowiązki daje nowy status pobytowy.
Karta CUKR 2026 – nowy etap legalizacji pobytu uchodźców z Ukrainy w Polsce
Od 4 maja 2026 r. w Polsce zacznie działać nowa procedura dotycząca osób objętych ochroną czasową, przede wszystkim obywateli Ukrainy posiadających status PESEL UKR. Wprowadzona zostaje specjalna karta pobytu CUKR, która ma uporządkować sytuację prawną tych osób i stopniowo przejść z systemu ochrony tymczasowej do bardziej stabilnego pobytu czasowego.
Karta CUKR to dokument pobytu czasowego wydawany na okres 3 lat. Otrzymać ją mogą osoby, które wcześniej korzystały z ochrony czasowej w Polsce i posiadają aktywny status PESEL UKR. Na karcie znajduje się informacja, że jej posiadacz był wcześniej objęty ochroną czasową. W praktyce oznacza to zmianę statusu – z rozwiązania awaryjnego, opartego na sytuacji wojennej, na standardowe zezwolenie pobytowe obowiązujące cudzoziemców w Polsce. Nie jest to więc nowy program pomocowy, ale raczej „przejście systemowe” między dwoma modelami pobytu.
Składanie wniosków wyłącznie online
Jedną z najważniejszych zmian jest całkowita cyfryzacja procedury. Wnioski o kartę CUKR będzie można składać tylko przez internet, za pomocą systemu MOS (Moduł Obsługi Spraw). Nie będzie możliwości złożenia wniosku w urzędzie ani w formie papierowej. Cały proces – od rejestracji, przez wypełnienie formularza, aż po podpis – odbywa się elektronicznie.
Osoba składająca wniosek musi mieć dostęp do profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego. To oznacza, że państwo przenosi odpowiedzialność za pierwszy etap procedury bezpośrednio na wnioskodawcę, bez pośrednictwa urzędnika.
Harmonogram zmian
Zmiany wprowadzane są etapami:
- w połowie kwietnia 2026 r. stary system MOS zostanie wyłączony,
- pod koniec kwietnia uruchomiona zostanie jego nowa wersja,
- od 4 maja 2026 r. będzie można składać wnioski o kartę CUKR,
- cały proces składania wniosków będzie otwarty do 4 marca 2027 r.
W praktyce oznacza to niemal rok na przejście z ochrony czasowej do nowego statusu pobytowego.
Kto może otrzymać kartę CUKR?
Karta nie jest dostępna dla wszystkich cudzoziemców, a jedynie dla osób spełniających konkretne warunki związane z ochroną czasową. Najważniejsze z nich to:
- posiadanie aktywnego statusu PESEL UKR w dniu składania wniosku,
- nieprzerwane korzystanie z tego statusu przez co najmniej 365 dni,
- posiadanie go także w określonym dniu referencyjnym (4 czerwca 2025 r.),
- brak przerw w legalnym pobycie w systemie ochrony czasowej.
Kluczowe znaczenie ma więc ciągłość statusu. Nawet krótkie przerwy mogą wykluczyć możliwość uzyskania karty.
Jak wygląda procedura krok po kroku?
Cały proces został zaprojektowany tak, aby odbywał się bez wizyty w urzędzie na etapie składania wniosku. Najpierw użytkownik zakłada konto w systemie MOS i loguje się za pomocą państwowego systemu tożsamości cyfrowej. Następnie wypełnia formularz, wpisując dane osobowe oraz informacje z dokumentów.
Do wniosku trzeba dołączyć zdjęcie oraz potwierdzenia dokonania opłat. Dokument jest podpisywany elektronicznie i wysyłany do urzędu wojewódzkiego właściwego dla miejsca zamieszkania. Dopiero po rozpatrzeniu sprawy, które może potrwać nawet kilka miesięcy, wnioskodawca otrzymuje informację o możliwości odbioru gotowej karty.
Koszty uzyskania karty
Uzyskanie karty CUKR wiąże się z obowiązkowymi opłatami. Łączny koszt wynosi 440 zł. Składa się na niego opłata skarbowa za wydanie zezwolenia na pobyt czasowy oraz opłata za fizyczną kartę pobytu.
Opłaty te należy uiścić przed złożeniem wniosku, co oznacza, że system nie przyjmie zgłoszenia bez wcześniejszego potwierdzenia płatności.
Co daje karta CUKR?
Najważniejszą korzyścią jest stabilizacja sytuacji pobytowej. Zamiast krótkoterminowego i niepewnego statusu ochrony czasowej, osoba otrzymuje trzyletnie zezwolenie na pobyt. Karta daje pełny dostęp do rynku pracy w Polsce. Oznacza to, że można pracować bez dodatkowych zezwoleń, a pracodawca nie musi zgłaszać zatrudnienia cudzoziemca do urzędu pracy.
Posiadacz karty może również prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatel Polski, co w praktyce otwiera drogę do normalnej aktywności zawodowej i biznesowej.
Istotne jest także to, że okres pobytu na karcie CUKR będzie wliczany do stażu wymaganego przy ubieganiu się o pobyt rezydenta długoterminowego UE. To oznacza, że karta może być realnym krokiem w kierunku długoterminowej integracji. Dodatkowo umożliwia podróżowanie po strefie Schengen, choć wciąż obowiązują standardowe limity pobytowe.
Najważniejsze wyzwania
Nowy system nie jest pozbawiony problemów. Najczęściej wskazywane trudności to pełna cyfryzacja procesu, która może być barierą dla osób starszych lub słabiej odnajdujących się w środowisku cyfrowym.
Drugim problemem są błędy w danych w rejestrach państwowych. Jeśli brakuje odcisków palców, podpisu lub danych paszportowych, system automatycznie blokuje możliwość złożenia wniosku. Istnieje również ryzyko związane z pośrednikami, którzy mogą oferować pomoc przy składaniu wniosków, potencjalnie wykorzystując dane osobowe.
Wprowadzenie karty CUKR oraz systemu MOS 2.0 to jeden z największych kroków w kierunku cyfryzacji administracji migracyjnej w Polsce. Państwo przechodzi od modelu papierowego i urzędowego do systemu opartego na automatycznej weryfikacji danych i elektronicznej obsłudze spraw.
Reforma ma również znaczenie strategiczne. Przygotowuje system prawny na wygasanie unijnej ochrony czasowej po 2027 roku i stopniowe „usystematyzowanie” sytuacji osób, które zostały w Polsce po wybuchu wojny w Ukrainie.
Źródło; Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
