Niezwykłe odkrycie na Dolnym Śląsku. Potwierdzono jego autentyczność
Znalezione pod Opolem dwa egzemplarze "Biblii brzeskiej" to oryginały z 1563 roku – przekazał PAP dr Sławomir Marchel, dyrektor Archiwum Państwowego w Opolu. Dlaczego to odkrycie jest tak znaczące? „Biblia brzeska” to pierwszy nowoczesny przekład Pisma Świętego na język polski. Wydano ok. tysiąca jej egzemplarzy. Do dziś dotrwało niespełna 140 z nich.
- Na Dolnym Śląsku odkryto dwa egzemplarze "Biblii brzeskiej".
- Naukowcy potwierdzili ich autentyczność.
- Dlaczego odkrycie ma tak ważną rolę?
Odkryto dwa egzemplarze "Biblii brzeskiej"
Odkrycia dwóch egzeplarzy "Biblii brzeskiej" dokonano w okolicach miejscowości Pokój na Górnym Śląsku pod koniec zeszłego roku. Zostały przeiwezione do Katowic, gdzie poddano je wstępnym oględzinom i dezynfekcji. Pobrano z nich także próbki papieru do badań mikrobiologicznych, które potwierdziły autentyczność obu egzemplarzy. Zostały one wydrukowane w XVI wieku w Brześciu Litewskim.
![Rodzic chce usunięcia Biblii ze szkół](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/31/21cd819e/1161116-120x90-b60a62adc2.jpg ""Biblia łamie prawicowe przepisy"")
""Biblia brzeska" jest pierwszym przekładem Pisma Świętego na język polski, służącym protestantom, posługującym się tym językiem. Musimy pamiętać, że osobista lektura Biblii jest dla ewangelików jednym z filarów wiary, a więc analfabetyzm był grzechem. Dla Polaków mieszkających na Górnym Śląsku (a więc poza granicami Pierwszej Rzeczypospolitej) i będących protestantami, "Biblia brzeska" była jedyną możliwością spełnienia tego warunku. Na dodatek była ona przetłumaczona piękną polszczyzną, a przy jej tworzeniu pracował zespół biblistów znających trzy języki święte; byli to nie tylko teolodzy dbający o wierność treści, ale i poeci, potrafiący oddać zarówno "literę", jak i "ducha" oryginału" - podkreśla prof. dr hab. Dariusz Chemperek z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, specjalizujący się w literaturze staropolskiej.
Protestantyzm na Dolnym Śląsku
Jak twierdzi naukowiec, protestantyzm - zwłaszcza na Śląsku - umożliwił utrzymanie języka polskiego wśród "prostego ludu". Na Śląsku przyczynilio się do tego luteranie polskiego pochodzenia, którzy od XVI wieku odprawiali nabożeństwa w rodzimym języku, czytali "Biblię brzeską" i śpiewali polskie pieśni religijne ze śpiewników drukowanych np. w Brzegu nad Odrą jeszcze w drugiej połowie XVII stulecia.
"Ani w Europie, ani w Polsce nie była to wtedy książka tania. Jej cena jest szacowana na równowartość rocznej pensji ówczesnego służącego. Jednak dla ewangelików, gdzie nabożeństwa odbywały się w "języku ludu", a warunek bezpośredniego sięgania do treści religijnych nie podlegał dyskusji, jej wartość była wyższa nawet od tej materialnej. (...) Najprawdopodobniej odnalezione dwa egzemplarze Biblii brzeskiej należały do polskich ewangelickich księży i były przekazywane z pokolenia na pokolenie" - tłumaczy naukowiec.
Co więcej, przypuszczenia profesora Chemperka potwierdzają pierwsze ustalenia pracowników Archiwum Państwowego w Opolu, pracujących z obiema księgami.
"Wiemy, że w XIX wieku niedaleko miejsca, gdzie znaleziono księgi, działała szkoła protestancka, w której dzieci uczyły się po polsku. Być może nasze egzemplarze Biblii brzeskiej mają jakiś związek z tą szkołą. Istnieje także możliwość, że starodruki były częścią biblioteki książęcej Wittenbergów, którzy mieli swój pałac w Pokoju. Na razie jednak powody i okoliczności, dla których ktoś schował je na poddaszu prywatnego domu, gdzie przetrwały do naszych czasów, nie są nam znane" - przekazał dr Marchel.
Quiz: Odkrycia i wynalazki Polaków. Sprawdź, jak dobrze je znasz
Źródło: RadioZet/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
