„Szponcić” Młodzieżowym Słowem Roku 2025. Co to znaczy?

Szponcić: co to? Jak używać?

„Szponcić” to Młodzieżowe Słowo Roku 2025. Oznacza „rozrabiać”. Może być używane żartobliwie: robić coś ciekawego, szalonego, organizować coś, flirtować lub z dezaprobatą: robić coś niewłaściwego, złego, szkodliwego, igrać z czymś, wygłupiać się, cwaniaczyć.  Jak podaje PWN: Występowało niegdyś także w gwarach miejskich i języku przestępczym ze znaczeniem „kombinować, intrygować, powodować nieporozumienia”. Rzeczownik szpont odnosi się w zależności od kontekstu do m.in. „zamieszania, wydarzenia, błędu lub triku”.

Młodzieżowe Słowo Roku 2025: finałowa piętnastka

Młodzieżowe Słowo Roku to konkurs organizowany dorocznie przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Młodzież zgłasza propozycje, jury złożone z językoznawców wybiera najlepsze propozycje, a następnie internauci głosują. Ostateczną decyzję podejmuje jury.

Finałowa piętnastka Młodzieżowe Słowo Roku 2025:

1. 67 - idiom liczbowy o nieustalonym, kontekstowym znaczeniu (zapisywany także jako: 67, 6-7, six seven, sześć siedem) wywodzący się z utworu Skrilla „Doot Doot”; zyskał popularność dzięki wielokrotnie edytowanym klipom sportowym, zwłaszcza z udziałem koszykarza LaMelo Balla (wzrost 6’7”) oraz wiralowym nagraniom chłopca krzyczącego „six-seven” i poruszającego rytmicznie rękami w górę i dół (mem „6 7 Kid”); W zależności od kontekstu 6 7 może być żartem, sygnałem radości, wyrazem ekscytacji lub tylko podtrzymywać komunikacyjny kontakt.
2. Brainrot - określenie specyficznych treści tworzonych przez użytkowników TikToka, którzy są nieustannie „podłączeni” do mediów społecznościowych. Słowo wywodzi się z języka angielskiego, gdzie oznacza ‘gnicie mózgu’ i nazywa praktykę generowania i pochłaniania treści (obrazowych lub językowych) o charakterze wyłącznie rozrywkowym, wiralowym, memicznym, niemających określonego znaczenia i celu.
3. Bro - „kolega, ziomek, bliski znajomy, prawie jak brat”. Skrót angielskiego słowa „brother”.
4. FR - „naprawdę” (skrót od ang. for real), używane twierdząco lub ironicznie („no naprawdę?”), również w znaczeniu „zgadzam się”, czasem w formie „fr fr”.
5. Freaky - „dziwaczny, osobliwy, trochę przerażający’; określenie używane przez młodych ludzi do opisu czegoś dziwnego, ekscentrycznego, groteskowego lub przekraczającego normy estetyczne i społeczne. Może odnosić się do osoby, stylu, zachowania, sytuacji lub treści internetowej, która zaskakuje czymś nietypowym (por. „trochę freaky”, „freaky vibe”, „freaky girl”)”.
6. GOAT - „najlepszy/najlepsza w jakiejś dziedzinie, ktoś niepokonany, nie do pobicia”. Słowo jest skrótem ang. Greatest Of All Time, czyli mistrz wszech czasów. Początkowo występowało w kontekstach sportowych, dziś często jest po prostu określeniem kogoś wyjątkowego, bardzo dobrego w jakiejś dziedzinie. Zapisywane czasem jako G.O.A.T., występuje także w angielskiej przymiotnikowej formie „goated” w analogicznym znaczeniu oraz w polskim zdrobnieniu „goacik”, a nawet wraz z emoji kozy (ang. goat oznacza właśnie kozę).
7. Klasa - wyraz aprobaty i pozytywnej oceny; występuje przede wszystkim w tytule filmików „Klasa czy obciach” zamieszczanych w mediach społecznościowych. Wartościowanie pozytywne wyrazu klasa nie jest nowe, wywodzi się prawdopodobnie od wyrażenia „pierwsza klasa”.
8. Lowkey - „trochę, subtelnie, po cichu, do pewnego stopnia, stonowany”. Zapożyczenie z angielskiego, gdzie oprócz low-key istnieje także potoczne high-key „intensywny”. Używany do wyrażania powściągliwych, stonowanych opinii. Oba połączenia angielskie pochodzą z terminologii fotograficznej i muzycznej.
9. OKPA - trwałe połączenie międzynarodowego wyrazu aprobaty OK oraz polskiego pożegnania pa, wymawiane jako okpa/okejpa/okipa lub z dodatkiem łącznika to [okejtopa/ okitopa]; Wyrażenie to jest zapisywane często bez spacji.
10. Skibidi - słowo pozbawione znaczenia, wyrażające jedynie emocje mówiącego. Używane, by zasygnalizować - w zależności od kontekstu - że coś jest atrakcyjne, ciekawe, śmieszne, dziwne, pokręcone, ogólnie super.
11. Slay - (z ang. slay - „niszczyć, gromić”) świetnie, znakomicie, doskonale; określenie czegoś, co robi wrażenie albo wyrażenie podziwu dla kogoś, kto wyróżnia się atrakcyjnym wyglądem lub jakąś umiejętnością. Czasem bywa też pochwałą sposobu wykonania czegoś.
12. Szacun - skrót od słowa szacunek, używany wyłącznie w mianowniku jako samodzielna wypowiedź wyrażająca podziw i uznanie.
13. Szponcić/Szpont - słowo używane albo z dezaprobatą: robić coś niewłaściwego, złego, szkodliwego, igrać z czymś, wygłupiać się, cwaniaczyć, albo z podziwem: robić coś ciekawego, szalonego, organizować coś, flirtować. Występowało niegdyś także w gwarach miejskich i języku przestępczym ze znaczeniem „kombinować, intrygować, powodować nieporozumienia”. Rzeczownik szpont odnosi się w zależności od kontekstu do m.in. „zamieszania, wydarzenia, błędu lub triku”.
14. Tuff - trudny, ciężki (ang. tough), dziś częściej „atrakcyjny, imponujący, fajny”, szczególnie na TikToku. Występuje w kontekstach modowych (np. „tuff spodnie”, „megatufiaste spodnie”), ale nie tylko (np. „giga tuff” o nowej płycie Dawida Podsiadły). Słowo jest używane czasem także ironicznie.
15. Twin - „osoba, z którą czujemy silną więź i podzielamy upodobania; idealnie dopasowany partner, najlepszy przyjaciel/przyjaciółka”. Wyraz zapożyczony z języka angielskiego, gdzie oznacza „bliźniaka”. Może być żartobliwym synonimem slangowych określeń, takich jak „bestie”, „BBF”, „bro” czy „braciak”.

W 2025 roku konkurs Młodzieżowe Słowo Roku obchodził jubileuszową X edycję. W skład jury weszli: prof. ucz. dr hab. Anna Wileczek, profesorka Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z Instytutu Literaturoznawstwa i Językoznawstwa UJK, gdzie kieruje Zakładem Badań nad Dyskursem; prof. dr hab. Ewa Kołodziejek, językoznawczyni, popularyzatorka wiedzy o języku, wiceprzewodnicząca Rady Języka Polskiego, przewodnicząca Zespołu Retoryki i Komunikacji Publicznej RJP; prof. dr hab. Marek Łaziński, językoznawca, specjalista w dziedzinie gramatyki, semantyki i pragmatyki języka polskiego, członek Rady Języka Polskiego oraz red. Bartek Chaciński, językoznawca, publicysta i popularyzator nauki, członek Rady Języka Polskiego.

Źródło: Radio ZET/ sjp.pw.pl