Niezwykła paproć. Wyciąga pierwiastki ziem rzadkich z gleby
Jest taka roślina, która wyciąga cenne pierwiastki ziem rzadkich z gleby i wiąże je w cenny minerał - monacyt. Artykuł na ten temat ukazał się w „Environmental Science & Technology”. Czy fitogórnictwo to przyszłość?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jaka roślina magazynuje pierwiastki ziem rzadkich?
- Co to są „hiperkumulatory”?
- Czym jest „fitogórnictwo”?
Do czego potrzebne są metale ziem rzadkich?
Metale ziem rzadkich to gorący temat. Wykorzystywane są m.in. do produkcji nowych technologii oraz sprzętu wojskowego. Kto ma metale ziem rzadkich, ten ma władzę. Udowodniły to niedawno Chiny, które wprowadzając ograniczenia w eksporcie metali ziem rzadkich, wywołały niezły chaos na świecie.
Wszyscy szukają pierwiastków ziem rzadkich, w tym alternatywnych metod ich pozyskiwania. W tym kontekście rozpatruje się m.in. przepychanki o Arktykę, rozgorzała również dyskusja o podwodnym górnictwie. A jest już kolejny trop - fitogórnictwo.
Co to jest fitogórnictwo?
Fitogórnictwo to uprawa określonych gatunków roślin gromadzących pierwiastki - tzw. hiperakumulatorów - na terenach wzbogaconych w pierwiastki - czytamy w opracowaniu „Fitogórnictwo pierwiastków ziem rzadkich jako metoda zrównoważonego gospodarowania odnawialnymi źródłami energii” Kariny Krzciuk z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Ekspertka wyjaśnia: „Metoda ta jest stosowana od lat 80-tych ubiegłego stulecia, początkowo jedynie w celu pozyskiwania niklu. Obecnie używana jest w szerszym zakresie pierwiastków (m.in. Tl, Co, Ag, Au), w tym pierwiastków ziem rzadkich (ang. rare earth elements - REE)”.
Naukowcy odkryli właśnie roślinę, która jest wyjątkowym hiperkumulatorem pierwiastków ziem rzadkich. To paproć Blechnum orientale. W jej tkankach powstaje cenny minerał - monacyt - złożony z takich pierwiastków jak neodym, lantan i cer. To pierwszy raz, gdy naukowcy zaobserwowali taki proces u rośliny.
„To odkrycie ujawnia alternatywną ścieżkę mineralizacji monacytu w wyjątkowo łagodnych warunkach i podkreśla wyjątkową rolę roślin w inicjowaniu takich procesów” - piszą badacze, podkreślając, że dotychczas do mineralizacji monacytu potrzebne były wysoka temperatura i wysokie ciśnienie, naturalnie występujące pod ziemią.
Dalsze badania mają wykazać, czy to zjawisko jest unikalne dla B. orientale, czy można spodziewać się go również u innych roślin. Naukowy podejrzewają, że podobny proces może zachodzić w także w innej paproci - Dicranopteris linearis.
Źródło: Radio ZET/„Discovery and Implications of a Nanoscale Rare Earth Mineral in a Hyperaccumulator Plant” Jianxi Zhu i in., Environmental Science & Technology 2025
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Kobieta z krótkimi włosami w czarnej kurtce, patrzy z zamyśleniem w dal. Czarno-białe zdjęcie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/38b586e6/2500473-179x101-ee76096b38.png "Kadr z filmu "Beata"")
![Mężczyzna z krótkimi włosami, skupioną miną, ubrany w ciemną kurtkę. Tło lekko rozmyte.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/0d0755f6/2501453-179x101-84674b63ec.jpg "Bogusław Linda w "Dekalog VII"")
![Dwie kobiety w historycznych strojach rozmawiają na kanapie w stylu klasycznym.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/08a7f8eb/2502433-179x101-329c120897.jpg ""Quo Vadis" z 1913 roku")
