Te pieniądze należą się rodzinie po śmierci bliskiego. Ekspert wyjaśnia, czego nie przegapić
Po śmierci bliskiej osoby rodzina musi zająć się pogrzebem i wieloma formalnościami. W natłoku spraw łatwo przeoczyć pieniądze, które mogą jej przysługiwać po zmarłym. Jakub Rosiak, autor „Poradnika dla Spadkobierców i nie tylko” i twórca Nawigatora Świadczeń, wyjaśnia, jakie świadczenia i środki warto sprawdzić, gdzie ich szukać i o jakich terminach pamiętać.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie świadczenia można uzyskać po śmierci bliskiej osoby.
- Co zrobić, by nie przegapić należnych środków po zmarłym.
- Dlaczego ważne jest pilnowanie terminów dotyczących dziedziczenia.
- Które instytucje pomogą w odzyskaniu środków po zmarłym.
Zasiłek pogrzebowy to dopiero początek
Śmierć bliskiej osoby wywraca życie rodziny do góry nogami, jednak nawet w obliczu żałoby i dużej presji emocjonalnej bliscy muszą mierzyć się z formalnościami. Wiele z nich trzeba organizować natychmiast. W natłoku spraw i trudności łatwo przeoczyć kwestie związane z pieniędzmi, które mogą im przysługiwać po zmarłym. Informacji o należnych świadczeniach trzeba szukać w różnych instytucjach i nie zawsze wiadomo, od czego zacząć. Jakub Rosiak, autor „Poradnika dla Spadkobierców i nie tylko” i twórca Nawigatora Świadczeń, przekonuje, że najlepiej jest działania podzielić na kilka etapów, co pozwoli nie utknąć w gąszczu dokumentów i nie przegapić środków, które rodzinie przysługują.
Jak podkreśla ekspert, często największym problemem jest brak wiedzy o tym, że jakieś dodatkowe świadczenia istnieją. Rodzina skupia się na zasiłku pogrzebowym, a obowiązków może być znacznie więcej.
Jakich pieniędzy szukać po śmierci bliskiego?
Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Przysługuje on osobie, która poniosła koszty pogrzebu. Członek rodziny może otrzymać pełną kwotę niezależnie od wysokości wydatków, natomiast w przypadku osób spoza rodziny lub instytucji zwrot jest ograniczony do udokumentowanych kosztów i ustawowego limitu.
– Najważniejsza informacja jest taka, że zasiłek pogrzebowy nie wyczerpuje katalogu możliwych świadczeń. Po śmierci bliskiego mogą występować różne, niezależne od siebie uprawnienia finansowe – mówi Jakub Rosiak. W zależności od sytuacji zmarłego i jego rodziny może przysługiwać renta rodzinna. Wdowa lub wdowiec mogą też sprawdzić, czy spełniają warunki do połączenia własnego świadczenia z rentą rodzinną w ramach tzw. renty wdowiej. Ale na tym lista się nie kończy. Do sprawdzenia pozostają środki zgromadzone na subkoncie ZUS i w OFE, ewentualna wypłata gwarantowana po zmarłym emerycie, niezrealizowane świadczenia emerytalno-rentowe, odprawa pośmiertna od pracodawcy, należności ze stosunku pracy, a także pieniądze z polis ubezpieczeniowych, jeśli takie istniały.
Poszczególne świadczenia mają własne warunki i krąg uprawnionych. Przykładowo, wypłata gwarantowana może przysługiwać, jeżeli emeryt zmarł w ciągu trzech lat od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę. Odprawa pośmiertna zależy natomiast od stażu pracy zmarłego u danego pracodawcy i może odpowiadać wysokości jedno-, trzy- lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia.
Pieniądze na subkoncie, w OFE i banku. Rodzina nie zawsze wie, że może je odzyskać
Jednym z obszarów, które szczególnie łatwo przeoczyć, są środki zgromadzone na subkoncie ZUS i w OFE. Wiele osób kojarzy ZUS z wypłatą emerytury, tymczasem po śmierci ubezpieczonego określone środki mogą podlegać podziałowi między osoby uprawnione. Warto sprawdzić, czy zmarły nie miał prawa do świadczenia, którego nie zdążył odebrać. Chodzi o tzw. niezrealizowane świadczenia. – Jeśli osoba zmarła przed otrzymaniem należnej emerytury lub w trakcie rozpatrywania wniosku o nią, określonym członkom rodziny może przysługiwać wypłata należności za okres do miesiąca śmierci.
Osobną sprawą są pieniądze pozostawione w bankach. Nie zawsze bliscy wiedzą, gdzie zmarły miał rachunek lub lokatę. Jak wyjaśnia ekspert, w Polsce działa Centralna informacja o rachunkach, za pośrednictwem której można ustalić, w jakich bankach i SKOK-ach zmarły posiadał konta.
– Osoba posiadająca tytuł prawny do spadku może złożyć wniosek w wybranym banku lub SKOK-u i uzyskać zbiorczą informację o rachunkach zmarłego w tych instytucjach. System wskazuje istnienie rachunków, ale nie wypłaca automatycznie znajdujących się na nich pieniędzy. Wypłata wymaga spełnienia odpowiednich warunków prawnych – wskazuje Jakub Rosiak.
Pieniądze na rachunku bankowym co do zasady mogą wchodzić do spadku, ale przepisy przewidują wyjątki, między innymi dyspozycję wkładem na wypadek śmierci. Trzeba też pamiętać, że pełnomocnictwo do rachunku zasadniczo wygasa wraz ze śmiercią jego właściciela.
Niektóre sprawy trzeba załatwić w ciągu 12 miesięcy. Czas ma znaczenie
Sprawy komplikuje fakt, że nie ma jednego wspólnego terminu na zgłoszenie wszystkich roszczeń i nie ma żadnej instytucji, która pomaga z jednego miejsca sprawdzać wszystkie możliwe świadczenia. W przypadku zasiłku pogrzebowego co do zasady jest to 12 miesięcy od dnia śmierci. Taki sam podstawowy termin dotyczy wniosku o wypłatę niezrealizowanego świadczenia emerytalno-rentowego z ZUS. Po jego upływie uprawnienie wygasa.
Osobny termin obowiązuje w sprawach spadkowych. Na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest sześć miesięcy od dnia, w którym dana osoba dowiedziała się o tytule swojego powołania do dziedziczenia. Dlatego sprawy związane z majątkiem i ewentualnymi długami zmarłego również wymagają uwagi.
W sprawach emerytalno-rentowych trzeba kontaktować się z ZUS, KRUS lub innym organem wypłacającym świadczenie. Odprawy i należności pracownicze należy wyjaśniać z pracodawcą, wypłaty z polis – z ubezpieczycielem, a sprawy spadkowe – z notariuszem lub sądem.
Jakub Rosiak podkreśla, że to rozproszenie informacji i trudności w zdobyciu wiedzy o tym, co trzeba zrobić, by uzyskać należne środki po zmarłym, było powodem stworzenia Nawigatora Świadczeń. Narzędzie to pozwala odpowiedzieć na pytania dotyczące sytuacji osoby zmarłej i jej rodziny, a następnie wskazuje obszary, które warto sprawdzić.
Co rodzina powinna zrobić najpierw, zabierając się za formalności po śmierci bliskiej osoby? Ekspert odpowiada o formalnościach krok po kroku: – W pierwszej kolejności warto zgromadzić najważniejsze dokumenty: akt zgonu, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo oraz rachunki za pogrzeb. Następnie trzeba ustalić sytuację zmarłego, czyli sprawdzić, czy pracował, pobierał emeryturę lub rentę, prowadził działalność gospodarczą i czy miał dodatkowe ubezpieczenia. Te informacje pomogą określić, o jakie świadczenia i wypłaty może ubiegać się rodzina. Kolejnym etapem jest sprawdzenie przysługujących świadczeń. Osobno trzeba zająć się sprawami bankowymi i ustalić, z jakich rachunków i lokat korzystał zmarły.
Kolejne kroki to sprawdzenie spadku i zobowiązań, np. ustalenie majątku i długów zmarłego, a także pilnowanie terminów związanych z dziedziczeniem. Warto też prowadzić prostą listę spraw, czyli zapisywać, do jakiej instytucji złożono wniosek, jakie dokumenty są potrzebne i na jaką odpowiedź rodzina czeka.
Nie chodzi o to, żeby natychmiast odwiedzić wszystkie urzędy. Chodzi o to, żeby nie przeoczyć spraw, których później nie uda się już załatwić – ocenia twórca Nawigatora Świadczeń.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Człowiek z długą siwą brodą, w białej koszuli, zamyślony, z opuszczoną głową. Ciemne tło.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/29/c2d58755/2513578-179x101-3c82c30f85.jpg "Kazimierz Junosza-Stępowski w "Znachorze"")
