Indeks Koszyka Dudy. Kiedy było nas stać na więcej: za PO czy za PiS?

Pieniądze nie są wszystkim, są jednak w życiu każdego z nas bardzo ważne. Po ośmiu latach rządów Prawa i Sprawiedliwości zarabiamy nominalnie więcej niż w 2015 roku za Platformy Obywatelskiej. Ceny nie stały jednak w miejscu, szczególnie ostatnio, gdy inflacja przez długi czas była dwucyfrowa, a  żywność drożała nawet szybciej. Jak w takim razie zmieniła się siła nabywcza wynagrodzeń oraz świadczeń? Sprawdziliśmy to poprzez Indeks Koszyka Dudy: 13 października 2023 powtórzyliśmy zakupy, jakie ówczesny kandydat na prezydenta zrobił w Biedronce w 2015 roku. Andrzej Duda zapłacił wtedy 37,02 zł: dziś za analogiczne sprawunki (część produktów miała niższą gramaturę) zapłaciliśmy 87,66 zł, a więc niemal 2,5 raza drożej. Na ile takich koszyków było nas stać za PO, ile możemy kupić dziś, za PiS?

Siła nabywcza emerytur za PO i PiS. Indeks Koszyka Dudy

Jakie propozycje dla górników, przedsiębiorców, pracowników czy rodziców mają poszczególne partie polityczne? Przyjrzeliśmy się obietnicom tych kandydatów, którzy według sondażu odnotowują najwyższe poparcie. Wyliczamy, co PiS, KO, Lewica, Trzecia Droga i Konfederacja obiecują w sprawach podatkowych, emerytalnych, czy w kwestii świadczeń socjalnych i energetyki. Oto, które obietnice wyborcze najbardziej opłacą się danemu wyborcy.

Emerytury w latach 2015-2023 wzrosły o 57,6 procent – podał ZUS. W latach 2007-2015 świadczenia rosły nieco wolniej: o 55,7 procent. Przeciętna emerytura netto wynosiła 1121,24 zł w 2007 roku, 1738,86 zł w 2015 roku oraz 2970,64 zł w 2023 roku, a wliczając 13. i 14. emeryturę – 3152,92 zł. „Przeciętna emerytura netto wzrosła między 2007 a 2015 rokiem o 55 procent, a między 2015 a 2023 rokiem – aż o 81 procent” - podkreślił ZUS. Analizując te dane, cały czas trzeba pamiętać o wysokości inflacji w danych okresach: za PO wyniosła ona łącznie 17,8 procent, za PiS inflacja liczona od kwietnia 2015 do kwietnia 2023 wyniosła 47 procent (oficjalne dane Ministerstwa Finansów).

Emerytura minimalna wynosiła 1 marca 2007 roku 597,46 zł, 1 marca 2015 roku 880,45 zł, a od 1 marca 2023 roku 1588,44 zł brutto. Według wyliczeń ZUS wzrost procentowy minimalnej emerytury w latach 2007–15 wyniósł 47,4 procent, w latach 2015–23 – 80,4 procent, a wliczając 13. i 14. emeryturę - 110,5 procent.

Redakcja poleca

Ceny paliw nie doczekały do wyborów. „Podwyżki na stacjach przyspieszyły”

Kuriozalny spot NBP. "Ceny już nie rosną"

Bez kontekstu są to jednak tylko „suche” liczby. Sprawdziliśmy więc, ile razy za świadczenia z ZUS można było kupić produkty wchodzące w „koszyk Dudy”. W 2015 roku Andrzej Duda kupił w Biedronce:

• chleb 500 gramów
• 1 litr mleka 1,5 procent
• margaryna 600 gramów
• 30 jaj
• 1 litr oleju
• 400 gramów sera gouda
• 2 litry soku pomarańczowego

Za zakupy przyszły prezydent RP zapłacił 8 lat temu 37,02 zł. Zakupy powtórzyliśmy 13 października 2023 roku. Nie były one dokładnie takie same: z powodu inflacji gramatura części produktów się zmniejszyła. W uaktualnionym „koszyku Dudy” znalazły się:

• chleb 400 gramów (100 gramów mniej)
• 1 litr mleka 2 procent (nieco wyższa zawartość tłuszczu)
• margaryna 500 gramów (100 gramów mniej)
• 30 jaj
• 1 litr oleju
• 380 gramów sera żółtego (innego niż gouda)
• 2 litry soku pomarańczowego

Za zakupy zapłaciliśmy 87,66 zł. Mając obecną i przeszłą wartość „koszyka Dudy” sprawdziliśmy, ile razy takie zakupy można było zrobić za emeryturę minimalną i przeciętną w 2015 roku i 2023 roku. Tak powstał Indeks Koszyka Dudy.

Jak widać, siła nabywcza emerytur przez 8 lat wyraźnie spadła. „Rekordowe waloryzacje” z ostatnich lat zostały z nadwyżką skonsumowane przez inflację i jeszcze bardziej rekordowy wzrost cen. Za emeryturę minimalną w 2015 roku można było kupić 20,5 „koszyka Dudy”, 8 lat później wyższe nominalnie świadczenie wystarcza na 16,5 takich koszyków.

Redakcja poleca

Bez tych „zabiegów” inflacja wyniosłaby niemal 18 procent. „Tak rząd pudruje wzrost cen”

Inflacja znaczy głód. Na jedzenie brakuje nawet zarabiającym minimalną

Jeszcze bardziej pogorszyła się sytuacja seniorów pobierających przeciętną emeryturę. W 2015 roku za takie świadczenie można było kupić 47 „koszyków Dudy”, w 2023 już tylko 33,9. Mimo nominalnego wzrostu świadczeń ich realna siła nabywcza spadła – można za nie kupić mniej niż 8 lat temu.

A jak wygląda Indeks Koszyka Dudy wyliczony dla osób, które pracują? Na ile było stać zarabiających pensję minimalną i średnią w 2015 i 2023 roku?

Siła nabywcza wynagrodzeń za PO i PiS. Indeks Koszyka Dudy

Prawo i Sprawiedliwość podczas kampanii wyborczej często podkreślało, że 8 lat temu Polacy pracowali za „głodowe” stawki: na przykład 5 zł za godzinę. Z danych GUS wynika, że pensja minimalna w 2015 roku wynosiła 1750 zł brutto, czyli 1286,16 zł na rękę. Przeciętne wynagrodzenie było równe 3899,78 zł brutto (około 2800 zł netto).

W 2023 roku pensja minimalna to już 3600 zł brutto, czyli 2 783,86 zł netto (z powodu wyższej kwoty wolnej i niższej stawki PIT w kieszeni pracujących zostaje więcej). Przeciętne wynagrodzenie (dane za sierpień 2023) wzrosło zaś do kwoty 7368,97 zł brutto, czyli około 5350 zł netto. Nominalnie zarobki wzrosły więc niemal dwukrotnie. Ale czy można kupić za nie dwa razy więcej niż przed 8 laty? Sprawdźmy Indeks Koszyka Dudy.

W 2015 roku za pensję minimalną można było kupić 34,7 „koszyków Dudy”. W 2023 roku, za wynagrodzenie wyższe o ponad 100 procent takich koszyków kupimy niestety mniej: 31,8. Spadła także siła nabywcza przeciętnego wynagrodzenia, za które w 2015 można było kupić 75,6 „koszyków Dudy”, a w 2023 roku już tylko 61.

• Obniżka stóp procentowych. Tak spadną raty kredytów 
• Członek RPP grzmi po słowach Glapińskiego. „Nie mam pojęcia skąd, to się wzięło” 
• Program rządu w ogniu krytyki. "Pomoc znów może trafić do tych, którzy jej nie potrzebują"